Vụ án Nancy Cruzan v. Director, Missouri Department of Health (1989) được xem là cột mốc đầu tiên trong lịch sử pháp lý Hoa Kỳ về “quyền được chết”. Từ một bi kịch cá nhân, án lệ này đã mở ra cuộc tranh luận sâu rộng về ranh giới giữa quyền tự quyết của con người với trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ sự sống, đồng thời định hình khung pháp lý cho các vụ việc liên quan đến việc ngừng điều trị duy trì sự sống.
Vụ án Strickland v. Washington (1984) là một trong những án lệ quan trọng nhất trong lịch sử tư pháp Hoa Kỳ, xác lập tiêu chuẩn pháp lý để đánh giá khi nào luật sư chỉ định không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bào chữa, từ đó xâm phạm quyền hiến định của bị cáo. Tối Cao Pháp Viện đã đưa ra hai tiêu chí then chốt – mức độ sai sót của luật sư và tác động của sai sót đó đến kết quả vụ án – trở thành nền tảng cho việc xét xử các vụ kháng cáo về “bào chữa không hiệu quả” trong suốt hơn bốn thập kỷ qua.
Án lệ Mapp kiện Bang Ohio (1961) là phán quyết quan trọng của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, khẳng định rằng chứng cứ thu được trái với Tu chính án thứ Tư — tức khám xét, thu giữ không có lệnh hợp pháp — không thể sử dụng tại cả tòa án liên bang và tiểu bang. Vụ việc xuất phát từ việc cảnh sát Cleveland xông vào nhà Dollree Mapp mà không có lệnh khám, thu được tài liệu khiêu dâm và dùng làm chứng cứ buộc tội. Phán quyết này mở rộng quy tắc loại trừ, bảo vệ quyền riêng tư và tự do cá nhân trước sự xâm phạm của cơ quan công quyền.
Án lệ Michael H. kiện Gerald D. (1992) xoay quanh tranh chấp quyền làm cha giữa người cha sinh học và người cha hợp pháp trong hôn nhân. Tòa án Tối cao Hoa Kỳ với tỷ lệ 5–4 phán quyết rằng đứa trẻ sinh ra trong thời kỳ hôn nhân được mặc nhiên xem là con hợp pháp của người chồng, và người cha sinh học không có quyền hiến định yêu cầu xác lập quan hệ cha con. Phán quyết này khẳng định ưu tiên bảo vệ sự ổn định của hôn nhân và tính hợp pháp của con trong gia đình hơn là quyền của cha sinh học.
Bài viết kể về án lệ Gideon kiện Wainwright (1963) – vụ án mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, khẳng định rằng mọi bị cáo hình sự đều có quyền được chỉ định luật sư, kể cả người nghèo. Clarence Earl Gideon, bị kết án vì tội đột nhập mà không có luật sư bào chữa, đã kháng cáo và giành chiến thắng. Phán quyết này bảo đảm quyền được xét xử công bằng theo Tu chính án thứ 6 và thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ, thay đổi toàn bộ hệ thống tư pháp hình sự Mỹ.
.jpg)
Vụ án Loving kiện Virginia (1967) – một trong những án lệ nổi tiếng nhất của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, khi cặp đôi khác màu da Richard và Mildred Loving bị kết án vì vi phạm luật cấm hôn nhân giữa người da trắng và người da màu ở bang Virginia. Sau nhiều năm kháng cáo, Tòa án Tối cao tuyên bố các luật cấm hôn nhân khác chủng tộc là vi hiến, khẳng định quyền tự do kết hôn và quyền bình đẳng của mọi công dân, bất kể màu da hay chủng tộc. Đây là bước ngoặt lịch sử trong cuộc đấu tranh vì bình đẳng và nhân quyền tại Hoa Kỳ.
Án lệ Roe v. Wade (1973) là một phán quyết lịch sử của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, ban hành ngày 22 tháng 1 năm 1973, với tỷ lệ 7–2, tuyên bố rằng luật của tiểu bang Texas cấm phá thai trong hầu hết các trường hợp là vi hiến. Vụ việc bắt nguồn khi Norma McCorvey (dưới tên giả Jane Roe) kiện Henry Wade, Tổng chưởng lý Hạt Dallas, cho rằng quy định cấm phá thai của bang đã xâm phạm quyền tự do cá nhân của phụ nữ. Tòa án, qua ý kiến của Thẩm phán Harry A. Blackmun, cho rằng quyền được phá thai nằm trong “quyền riêng tư” được bảo vệ bởi Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ. Phán quyết thiết lập nguyên tắc phân chia theo giai đoạn thai kỳ: trong ba tháng đầu, Nhà nước không được can thiệp vào quyết định phá thai của người phụ nữ; trong ba tháng giữa, có thể đặt ra quy định để bảo vệ sức khỏe của người mẹ; và sau khi thai nhi có khả năng sống ngoài tử cung, tiểu bang có thể hạn chế hoặc cấm phá thai, trừ trường hợp cần thiết để bảo vệ mạng sống hoặc sức khỏe của người mẹ. Án lệ này đã hợp pháp hóa phá thai trên toàn nước Mỹ, đánh dấu bước ngoặt lớn trong lịch sử pháp lý và xã hội Hoa Kỳ, trở thành nền tảng cho các tranh luận và vụ kiện liên quan đến quyền sinh sản trong nhiều thập kỷ sau đó.
