Án lệ Michael H. kiện Gerald D. (1992)

Năm 1976, Carole D. kết hôn với Gerald D. và hai người chung sống tại bang California, Hoa Kỳ. Sau một thời gian, họ ly thân. Trong thời gian ly thân, vào năm 1978, Carole bắt đầu ngoại tình với Michael H., dẫn đến việc mang thai và sinh con gái Victoria vào năm 1980. Trên giấy khai sinh, tên người cha vẫn được ghi là Gerald D., vì Carole và Gerald vẫn là vợ chồng hợp pháp vào thời điểm đó. Năm 1981, khi Gerald chuyển đến New York sinh sống, Carole cùng Michael và bé Victoria tiến hành xét nghiệm huyết thống và kết quả cho thấy Michael có 98,07% khả năng là cha ruột. Michael sau đó gắn bó và chăm sóc Victoria như con ruột của mình. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Carole và Michael tan vỡ, Carole quay lại sống với Gerald và hai người tiếp tục chung sống, sinh thêm hai con.

Năm 1982, Michael nộp đơn lên Tòa án bang California yêu cầu xác nhận quyền làm cha và quyền thăm nom đối với Victoria. Tòa án cử người giám hộ và luật sư đại diện cho bé để bảo vệ quyền lợi của đứa trẻ. Đến năm 1984, vụ việc trở nên phức tạp khi Carole và Gerald hòa giải và đoàn tụ, trong khi Michael vẫn kiên quyết yêu cầu xác lập quyền cha ruột. Theo Luật bang California (California Evidence Code 621), đứa trẻ sinh ra trong thời kỳ hôn nhân được mặc nhiên xem là con hợp pháp của người chồng, trừ trường hợp người chồng hoặc người vợ (nếu có sự thừa nhận của cha ruột) nộp đơn yêu cầu xét nghiệm huyết thống trong vòng hai năm kể từ khi đứa trẻ ra đời. Vì Michael khởi kiện quá thời hạn nên tòa án cho rằng ông không có quyền yêu cầu xác lập quan hệ cha con.

Michael H. kháng cáo, cho rằng điều luật này vi phạm Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ, cụ thể là quyền được bảo vệ công bằng (Equal Protection) và quyền được xét xử đúng quy trình (Due Process). Ông lập luận rằng, vì mình có mối quan hệ thực tế và tình cảm cha con với Victoria, nên pháp luật không thể tước quyền làm cha chỉ vì người mẹ đã kết hôn với người khác. Vụ việc sau đó được đưa lên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ và được xét xử vào năm 1992. Với tỷ lệ 5–4, Tòa án Tối cao bác kháng cáo của Michael H., giữ nguyên quy định của luật bang California.

Đa số thẩm phán cho rằng việc bảo vệ sự ổn định của hôn nhân hợp pháp là lợi ích quan trọng của Nhà nước. Lịch sử pháp lý Hoa Kỳ luôn ưu tiên tính hợp pháp của con trong hôn nhân hơn là quyền của người cha sinh học ngoài hôn nhân. Việc cho phép người đàn ông có quan hệ ngoại tình đòi quyền làm cha sẽ gây rối loạn trật tự xã hội, đe dọa sự ổn định của gia đình và hệ thống pháp lý về hôn nhân. Do đó, Michael H. không có quyền hiến định để xác lập tư cách làm cha hay quyền thăm nom Victoria, vì cô bé được xem là con hợp pháp của vợ chồng Gerald và Carole D.

Phán quyết Michael H. v. Gerald D. (1992) trở thành án lệ quan trọng, củng cố quyền pháp lý của người chồng trong hôn nhân và giới hạn quyền của người cha sinh học khi đứa trẻ sinh ra trong một gia đình hợp pháp. Tòa án khẳng định rằng “cha hợp pháp trong hôn nhân” được pháp luật bảo vệ hơn “cha sinh học ngoài hôn nhân”, nhằm duy trì sự ổn định gia đình và tránh những tranh chấp phức tạp về huyết thống.

Nguồn: https://www.casebriefs.com/blog/law/family-law/family-law-keyed-to-weisberg/alternative-families/michael-h-v-gerald-d/; https://mdllaw.com/2021/05/30/an-le-quyen-nuoi-con-cha-sinh-khong-bang-cha-duong/