Án lệ Mapp kiện Bang Ohio (1961)

Vụ án Mapp kiện Bang Ohio (367 U.S. 643, năm 1961) là một trong những án lệ mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, khi Tòa phán quyết rằng “quy tắc loại trừ” (exclusionary rule) — tức quy định cấm sử dụng chứng cứ thu được trái với Tu chính án thứ Tư của Hiến pháp Hoa Kỳ — phải được áp dụng không chỉ ở cấp liên bang mà còn tại tất cả các tòa án tiểu bang. Tu chính án thứ Tư bảo vệ công dân khỏi việc khám xét và thu giữ vô lý của cơ quan công quyền. Trước vụ án này, quy tắc loại trừ chỉ được áp dụng với cảnh sát và tòa án liên bang, còn các bang vẫn có thể sử dụng chứng cứ thu thập trái pháp luật trong xét xử.

Vụ việc bắt đầu vào năm 1957 khi cảnh sát thành phố Cleveland, bang Ohio, nghi ngờ Dollree “Dolly” Mapp che giấu một nghi phạm liên quan đến hoạt động cờ bạc và nổ bom. Khi Mapp từ chối cho cảnh sát vào nhà vì họ không có lệnh khám, cảnh sát đã phá cửa xông vào, tiến hành khám xét mà không có giấy phép hợp pháp, và tìm thấy một số tài liệu khiêu dâm. Dù không có lệnh khám xét và chứng cứ được thu thập trái pháp luật, Mapp vẫn bị kết án vì tội tàng trữ ấn phẩm đồi trụy. Cô kháng cáo lên Tòa án Tối cao bang Ohio nhưng bị bác đơn.

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ sau đó đã nhận thụ lý vụ án. Ngày 19/6/1961, với tỷ lệ 6–3, Tòa ra phán quyết có lợi cho Mapp, tuyên bố rằng tất cả các chứng cứ thu được do vi phạm Tu chính án thứ Tư đều không thể được chấp nhận tại bất kỳ tòa án nào của Hoa Kỳ. Thẩm phán Tom C. Clark, thay mặt cho phe đa số, khẳng định nếu không có quy tắc loại trừ thì quyền hiến định về tự do và an toàn cá nhân sẽ chỉ còn là “một hình thức ngôn từ trống rỗng”. Tòa cũng viện dẫn Tu chính án thứ Mười bốn — điều khoản bảo đảm quyền được xét xử đúng quy trình — để khẳng định rằng các quyền hiến định phải được các bang tôn trọng như ở cấp liên bang.

Phán quyết này đã lật lại án lệ Wolf v. Colorado (1949), mở rộng phạm vi bảo vệ của Hiến pháp và khẳng định giá trị phổ quát của quyền riêng tư, tự do cá nhân trong hệ thống pháp luật Hoa Kỳ. Từ sau vụ án Mapp v. Ohio, mọi bằng chứng thu thập trái phép đều bị loại bỏ khỏi quá trình tố tụng, trở thành nguyên tắc nền tảng của pháp luật hình sự Mỹ hiện đại, góp phần củng cố nguyên tắc “nhà nước pháp quyền” và giới hạn quyền lực của cơ quan thực thi pháp luật.

Nguồn: https://www.britannica.com/event/Mapp-v-Ohio; https://en.wikipedia.org/wiki/Mapp_v._Ohio