Đăng ký tài khoản các-bon từ 12/12/2026: Bộ hay cấp tỉnh cấp?

Từ ngày 12/12/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia, tùy nhóm cơ sở và cơ chế đăng ký chương trình, dự án. Với dự án các-bon rừng có diện tích rừng trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, thẩm quyền cấp tài khoản thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Quy định này được nêu tại Điều 1 Nghị định 396/2026/NĐ-CP, sửa đổi khoản 2 Điều 18 Nghị định 06/2022/NĐ-CP. Các dẫn chiếu đến Điều 18, Điều 20 và Điều 20a trong bài là các điều của nghị định nền này, được áp dụng theo nội dung sửa đổi tương ứng. Nghị định mới có hiệu lực từ ngày 12/12/2026, theo khoản 1 Điều 4.

Những trường hợp nào do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp tài khoản?

Theo điểm a khoản 2 Điều 18 được sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp tài khoản và gửi thông tin tài khoản cho ba nhóm sau:

• Cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.
• Cơ quan, tổ chức tham gia chương trình, dự án được đăng ký theo các cơ chế tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 20a.
• Cơ quan, tổ chức tham gia dự án các-bon rừng có diện tích rừng thuộc phạm vi hành chính trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.

Với cơ sở được phân bổ hạn ngạch, việc cấp tài khoản gắn với tư cách của cơ sở. Với chương trình, dự án thuộc nhóm thứ hai, căn cứ phân loại là cơ chế đăng ký. Riêng dự án các-bon rừng, quy định còn xác định phạm vi diện tích rừng trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên để giao thẩm quyền cho Bộ.

Do đó, phạm vi địa bàn cần được đặt cùng loại dự án khi xác định cơ quan cấp tài khoản. Dự án các-bon rừng liên tỉnh thuộc nhóm do Bộ cấp; còn chương trình, dự án đăng ký theo cơ chế tại điểm c khoản 1 Điều 20a có quy trình cấp tài khoản tại cấp tỉnh, kể cả khi thực hiện trên địa bàn nhiều tỉnh.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp tài khoản theo hai cách nào?

Cấp tài khoản sau khi phê duyệt đăng ký dự án

Điểm b khoản 2 Điều 18 áp dụng cho cơ quan, tổ chức tham gia dự án được đăng ký theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước tại Điều 20. Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ đăng ký dự án cấp tài khoản và gửi thông tin cho tổ chức sau khi phê duyệt đăng ký dự án.

Ở trường hợp này, việc cấp tài khoản gắn với kết quả phê duyệt đăng ký dự án. Đầu mối cấp tài khoản là Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi đã tiếp nhận hồ sơ đăng ký dự án; thông tin tài khoản được gửi sau bước phê duyệt.

Cấp tài khoản trên cơ sở hồ sơ đăng ký riêng

Điểm c khoản 2 Điều 18 quy định cách thực hiện riêng đối với cơ quan, tổ chức tham gia chương trình, dự án đăng ký theo cơ chế tại điểm c khoản 1 Điều 20a. Cơ quan, tổ chức thuộc nhóm này gửi hồ sơ đăng ký tài khoản đến cấp tỉnh theo các hình thức được nêu dưới đây.

Như vậy, cùng do cấp tỉnh giải quyết nhưng hai trường hợp khác nhau ở căn cứ cấp tài khoản: nhóm tại điểm b được cấp sau khi dự án được phê duyệt đăng ký; nhóm tại điểm c thực hiện thủ tục đăng ký tài khoản với thành phần hồ sơ và thời hạn riêng.

Hồ sơ đăng ký tài khoản tại điểm c gồm những gì?

Cơ quan, tổ chức chuẩn bị hồ sơ gồm ba thành phần:

• Đơn đề nghị đăng ký theo Mẫu số 01 Phụ lục V.
• Tài liệu chương trình, dự án được đăng ký theo quy định của cơ chế.
• Phương thức liên lạc của chương trình, dự án được đăng ký theo quy định của cơ chế.

Mẫu số 01 là mẫu đơn được thay thế theo điểm a khoản 2 Điều 3 Nghị định 396/2026/NĐ-CP. Khi chuẩn bị hồ sơ theo quy định mới, cơ quan, tổ chức sử dụng mẫu đơn thay thế này cùng tài liệu chương trình, dự án và phương thức liên lạc theo cơ chế mà mình tham gia.

Nộp hồ sơ ở đâu và bao lâu được cấp tài khoản?

Cơ quan, tổ chức có thể nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến. Nơi tiếp nhận hồ sơ trực tiếp và qua bưu chính được xác định theo địa bàn đăng ký dự án:

• Nếu dự án đăng ký trên địa bàn một tỉnh, hồ sơ gửi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh tại địa phương đó.
• Nếu dự án đăng ký trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, hồ sơ gửi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh của một trong các khu vực thực hiện dự án.

Với hình thức trực tuyến, cơ quan, tổ chức gửi hồ sơ tại Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia. Các hình thức này được quy định ngay tại điểm c khoản 2 Điều 18.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đăng ký, Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ cấp tài khoản và gửi thông tin cho cơ quan, tổ chức. Trường hợp từ chối cấp tài khoản, cơ quan giải quyết phải nêu rõ lý do.

Mốc 05 ngày làm việc áp dụng cho thủ tục đăng ký tài khoản của nhóm tại điểm c. Với nhóm tại điểm b, thông tin tài khoản được gửi sau khi phê duyệt đăng ký dự án; đây là cách cấp tài khoản gắn với thủ tục đăng ký dự án đã nêu ở trên.

Hồ sơ đã được tiếp nhận trước ngày 01/08/2026 được xử lý thế nào?

Theo Điều 5 Nghị định 396/2026/NĐ-CP, hồ sơ đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia đã được bộ quản lý lĩnh vực tiếp nhận trước ngày 01/08/2026 không phải nộp lại. Hồ sơ được tiếp tục giải quyết theo quy định của pháp luật tại thời điểm tiếp nhận.

Quy định chuyển tiếp này gắn với hai yếu tố: hồ sơ thuộc thủ tục đăng ký tài khoản và đã được bộ quản lý lĩnh vực tiếp nhận trước mốc nêu trên. Ngày 01/08/2026 là mốc xác định hồ sơ chuyển tiếp, còn ngày 12/12/2026 là ngày nghị định mới có hiệu lực.

Đối với việc đăng ký theo quy định mới, cơ chế tham gia chương trình, dự án và phạm vi dự án các-bon rừng là những căn cứ để xác định thẩm quyền. Từ đó, cơ quan, tổ chức thực hiện đúng cách cấp tài khoản tương ứng: nhận thông tin sau khi phê duyệt đăng ký dự án hoặc nộp hồ sơ đăng ký tài khoản riêng tại cấp tỉnh.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo; người đọc nên tham vấn luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư cho trường hợp cụ thể.

Đức Minh