Từ năm 2026, hộ kinh doanh doanh thu dưới 500 triệu đồng cần lưu ý những nghĩa vụ pháp lý nào?

Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh có doanh thu không quá 500 triệu đồng/năm có nhiều điểm thuận lợi khi được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, việc không phát sinh nghĩa vụ thuế không đồng nghĩa với việc được miễn hoàn toàn các nghĩa vụ pháp lý liên quan đến kế toán, khai báo doanh thu và quản lý hóa đơn. Dưới đây là những nội dung quan trọng hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý.

1. Doanh thu không quá 500 triệu đồng/năm được miễn thuế GTGT và thuế TNCN

Theo quy định tại khoản 25 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025), hàng hóa, dịch vụ do hộ và cá nhân sản xuất, kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 500 triệu đồng trở xuống thuộc diện không chịu thuế GTGT.

Song song đó, khoản 1 Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 cũng xác định cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh với doanh thu không vượt quá 500 triệu đồng/năm không phải nộp thuế TNCN. Mức doanh thu này có thể được điều chỉnh trong từng giai đoạn để phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội.

Như vậy, kể từ năm 2026, hộ kinh doanh nằm trong ngưỡng doanh thu nêu trên không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế GTGT và thuế TNCN.

2. Không nộp thuế nhưng vẫn phải ghi chép sổ sách kế toán

Mặc dù được miễn thuế, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ ghi chép sổ sách theo quy định tại Điều 4 Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Cụ thể, hộ kinh doanh thuộc diện không chịu thuế GTGT, không phải nộp thuế TNCN phải sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu S1a-HKD) để phản ánh đầy đủ doanh thu phát sinh.

Sổ doanh thu được lập nhằm:

• Làm căn cứ xác định hộ kinh doanh có tiếp tục thuộc diện không chịu thuế hay không;
• Phục vụ việc đối chiếu số liệu khi cơ quan thuế kiểm tra;
• Hỗ trợ kê khai doanh thu trong trường hợp có thay đổi chính sách thuế.

Việc không lập hoặc lập sổ không đúng thực tế có thể dẫn đến rủi ro pháp lý trong quá trình quản lý thuế.

Từ năm 2026, hộ kinh doanh doanh thu dưới 500 triệu đồng cần lưu ý những nghĩa vụ pháp lý nào?

3. Phải thông báo doanh thu thực tế phát sinh với cơ quan thuế

Quy định tại khoản 1 Điều 13 Luật Quản lý thuế năm 2025 đặt ra yêu cầu mới đối với hộ kinh doanh, kể cả trường hợp không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế.

Theo đó, hộ kinh doanh có doanh thu thuộc diện không chịu thuế vẫn phải tự xác định và thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý thuế theo dõi, đánh giá việc tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế.

Trường hợp hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, hệ thống quản lý thuế sẽ tự động tổng hợp dữ liệu để hỗ trợ việc khai và tính thuế trên cơ sở thông tin hóa đơn và các nguồn dữ liệu liên quan.

4. Không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử nếu doanh thu dưới 500 triệu đồng

Về nguyên tắc, khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn giao cho người mua, kể cả trong trường hợp là hộ kinh doanh có quy mô nhỏ.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chỉ bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên và hoạt động trong các lĩnh vực bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng như ăn uống, khách sạn, vận tải, vui chơi giải trí…

Do đó, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng không thuộc diện bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử, nhưng vẫn có thể sử dụng nếu có nhu cầu hoặc theo yêu cầu của đối tác, khách hàng.

5. Không bắt buộc có hóa đơn đầu vào nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý

Pháp luật hiện chưa đặt ra nghĩa vụ bắt buộc hộ kinh doanh phải có hóa đơn đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào. Đồng thời, cũng chưa có chế tài xử phạt trực tiếp đối với hành vi không lưu giữ hóa đơn đầu vào.

Tuy nhiên, trong thực tiễn, việc không có hóa đơn mua hàng có thể dẫn đến nhiều hệ quả pháp lý bất lợi, như:

• Không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa khi bị kiểm tra;
• Bị xử phạt về hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ xuất xứ theo quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thương mại;
• Không có căn cứ xác định chi phí hợp lý, dễ bị nghi ngờ kê khai không trung thực hoặc trốn thuế;
• Ảnh hưởng đến uy tín và tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Vì vậy, dù không bắt buộc, việc yêu cầu hóa đơn đầu vào vẫn là giải pháp cần thiết để giảm thiểu rủi ro pháp lý cho hộ kinh doanh.

Huỳnh Dương