Trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong livestream bán hàng 2026

Hoạt động livestream bán hàng đang trở thành một kênh kinh doanh chủ lực trong thương mại điện tử. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng, pháp luật cũng đặt ra những yêu cầu chặt chẽ hơn đối với các nền tảng nhằm kiểm soát rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo tính minh bạch trên môi trường số. Theo Điều 22 Luật Thương mại điện tử 2025, chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện nhiều nghĩa vụ quan trọng trong quá trình tổ chức và vận hành hoạt động livestream bán hàng.

1. Nghĩa vụ xây dựng quy chế, kiểm soát nội dung và bảo vệ người xem

Khoản 1 và khoản 2 Điều 22 đặt ra yêu cầu công khai quy chế hoạt động livestream bán hàng, đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh, khiếu nại từ người xem. Quy chế này không chỉ mang tính hình thức mà phải thể hiện rõ các biện pháp kiểm soát nội dung, ngăn chặn hành vi vi phạm như quảng cáo sai sự thật, bán hàng kém chất lượng hoặc có dấu hiệu lừa đảo. Điều này buộc nền tảng phải chủ động xây dựng hệ thống kiểm duyệt, thay vì chỉ đóng vai trò trung gian cung cấp hạ tầng kỹ thuật.

Song song đó, cơ chế khiếu nại phải được duy trì liên tục trong suốt quá trình livestream và cả sau khi kết thúc. Quy định này giúp người tiêu dùng có thể phản ánh ngay lập tức khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, từ đó nâng cao khả năng bảo vệ quyền lợi của mình. Về bản chất, đây là bước chuyển từ “hậu kiểm” sang kết hợp giữa “tiền kiểm – hậu kiểm” trong quản lý hoạt động livestream.

Trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong livestream bán hàng 2026

2. Xác thực danh tính và kiểm soát điều kiện livestream bán hàng

Tại khoản 4 và khoản 5 Điều 22, luật tập trung vào việc kiểm soát chủ thể tham gia livestream. Theo đó, nền tảng có trách nhiệm xác thực điện tử danh tính của người livestream trước khi cho phép họ thực hiện hoạt động bán hàng. Quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tình trạng giả mạo tài khoản, sử dụng danh tính ảo để lừa đảo ngày càng phổ biến. Khi danh tính đã được xác thực, trách nhiệm pháp lý của người bán cũng được xác lập rõ ràng hơn, giúp cơ quan quản lý dễ dàng truy vết khi có vi phạm xảy ra.

Bên cạnh đó, đối với các hàng hóa, dịch vụ thuộc diện phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo, nền tảng phải yêu cầu người bán cung cấp đầy đủ tài liệu chứng minh trước khi livestream. Điều này giúp kiểm soát ngay từ đầu các nội dung quảng cáo sai lệch, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thực phẩm chức năng hoặc sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

3. Cảnh báo rủi ro và trách nhiệm can thiệp khi có vi phạm

Một điểm mới đáng chú ý tại khoản 3 và khoản 6 Điều 22 là việc tăng cường vai trò chủ động của nền tảng trong việc cảnh báo và xử lý vi phạm.

Cụ thể, nền tảng phải cung cấp công cụ để người livestream hiển thị cảnh báo đối với các sản phẩm, dịch vụ có nguy cơ gây mất an toàn. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là cơ chế nhằm nâng cao tính minh bạch thông tin, giúp người xem có cơ sở đánh giá rủi ro trước khi quyết định mua hàng.

Quan trọng hơn, khi phát hiện vi phạm hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nền tảng phải ngay lập tức dừng livestream, gỡ bỏ nội dung hoặc đường dẫn liên quan. Các trường hợp phải xử lý bao gồm: nội dung vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội; kinh doanh hàng hóa bị cấm hoặc tạm dừng lưu thông; hoặc quảng cáo khi chưa được xác nhận nội dung theo quy định. Quy định này cho thấy nền tảng không còn là “bên thứ ba thụ động”, mà phải đóng vai trò kiểm soát và can thiệp kịp thời nhằm hạn chế hậu quả từ các hành vi vi phạm.

4. Nghĩa vụ lưu trữ dữ liệu phục vụ quản lý và xử lý tranh chấp

Theo khoản 7 Điều 22, nền tảng thương mại điện tử phải lưu trữ toàn bộ dữ liệu hình ảnh và âm thanh của hoạt động livestream trong thời gian tối thiểu 01 năm kể từ thời điểm phát sóng.

Ngoài ra, nghĩa vụ lưu trữ còn góp phần nâng cao trách nhiệm của người bán khi họ biết rằng toàn bộ nội dung phát sóng đều được ghi nhận và có thể bị kiểm tra bất cứ lúc nào.

Nhìn tổng thể, Điều 22 Luật Thương mại điện tử 2025 đã thiết lập một khung pháp lý tương đối toàn diện đối với hoạt động livestream bán hàng. Các quy định không chỉ tập trung vào kiểm soát nội dung mà còn mở rộng sang việc xác thực chủ thể, cảnh báo rủi ro và lưu trữ dữ liệu.

Đối với các nền tảng thương mại điện tử, việc tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ này không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững. Trong khi đó, đối với người bán và người tiêu dùng, đây là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong bối cảnh thương mại số ngày càng phát triển mạnh mẽ.

Huỳnh Dương