Từ 01/8/2026: Cấm tự ý mang điện thoại, quy định rõ việc ghi âm, ghi hình và trách nhiệm của người tham gia tố tụng

1. Không được tự ý mang thiết bị điện tử vào phiên tòa

Một trong những điểm đáng chú ý nhất được quy định tại khoản 3 Điều 4 của Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC là việc hạn chế mang thiết bị điện tử vào phòng xử án. Theo đó, người tham dự phiên tòa không được mang điện thoại, máy tính bảng, laptop, đồng hồ thông minh và các thiết bị có chức năng ghi âm, ghi hình nếu chưa được sự cho phép của Thẩm phán chủ tọa.

Quy định này được xây dựng dựa trên căn cứ pháp lý tại Điều 139 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024, hướng tới cơ chế “mặc định thận trọng, mở theo điều hành của Thẩm phán chủ tọa” – vừa đảm bảo trật tự, vừa linh hoạt khi cần thiết phục vụ công tác chuyên môn.

Không được phép mang điện thoại vào phiên tòa nếu không có sự cho phép của Thẩm phán 

Nguồn: BBC News

2. Quy định chặt chẽ việc ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa

Thông tư phân tách rõ ràng giữa ghi âm và ghi hình. Theo đó, việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp chỉ được thực hiện khi thuộc các trường hợp sau:

• Phục vụ nhiệm vụ chuyên môn, bao gồm: rút kinh nghiệm xét xử; tổng kết thực tiễn, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật; đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

• Trường hợp khác do Chánh án Tòa án quyết định.

Việc ghi âm, ghi hình phải được thực hiện theo kế hoạch, chương trình công tác do cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc do Chánh án Tòa án giải quyết vụ án đó xem xét, quyết định.

Kết quả ghi âm, ghi hình chỉ được cung cấp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện: nội dung được phép tiếp cận theo quy định pháp luật về tiếp cận thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân; người yêu cầu có quyền hợp pháp; bảo đảm quyền con người của bị cáo, bị hại, đương sự và những người tham gia tố tụng khác; không làm ảnh hưởng đến việc xét xử và sự độc lập, vô tư của Tòa án. Việc sử dụng kết quả ghi âm, ghi hình phải phản ánh chính xác, đầy đủ, trung thực, không làm sai lệch nội dung thông tin.

3. Trách nhiệm của người tham gia tố tụng được làm rõ

Thông tư quy định rõ đối tượng áp dụng bao gồm: Hội đồng xét xử, Thẩm phán chủ tọa, người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điều này đồng nghĩa với việc mọi người có mặt tại phiên tòa, phiên họp đều phải tuân thủ nội quy mới, từ luật sư, bị cáo, đương sự đến khán giả tham dự. Người tham gia tố tụng có trách nhiệm nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về trật tự phiên tòa, không tự ý sử dụng thiết bị ghi âm, ghi hình và phối hợp với Thẩm phán chủ tọa trong việc bảo đảm sự tôn nghiêm của quá trình xét xử.

Như vậy, Thông tư 12/2026/TT-TANDTC đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong công tác quản lý và tổ chức phiên tòa tại Việt Nam. Với các quy định chặt chẽ về kiểm soát thiết bị điện tử, ghi âm - ghi hình có kiểm soát và trách nhiệm rõ ràng của người tham gia tố tụng, văn bản này không chỉ góp phần nâng cao kỷ cương, tính nghiêm minh của hoạt động xét xử mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên liên quan trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Các cơ quan, tổ chức và cá nhân cần nắm vững quy định mới để chủ động thực hiện đúng pháp luật.

Vịnh Nghi