Chuyển văn bản công chứng giấy sang điện tử từ 2027: ai thực hiện, giá trị và cách xử lý lỗi
▶Mục lục bài viết
Từ ngày 01/01/2027, việc chuyển đổi giữa văn bản công chứng giấy và văn bản công chứng điện tử được thực hiện theo Điều 47a bổ sung vào Nghị định 104/2025/NĐ-CP. Công chứng viên ký số để xác nhận chuyển đổi hình thức, không phải thực hiện lại thủ tục công chứng giao dịch. Người tham gia giao dịch cần phân biệt việc chuyển đổi này với việc lập và công chứng một giao dịch mới trên môi trường điện tử.
Nội dung trên được quy định tại Điều 16 và Điều 17 Nghị định 413/2026/NĐ-CP, do Chính phủ ban hành ngày 16/11/2026. Các điều khoản xác định người thực hiện, yêu cầu đối với văn bản sau chuyển đổi và cách xử lý khi bản gốc hoặc quá trình chuyển đổi có sai sót.
Chuyển sang bản điện tử có phải công chứng lại?
Theo Điều 47 được sửa đổi, văn bản công chứng điện tử gồm hai nhóm: văn bản được tạo lập trực tiếp trên môi trường điện tử theo quy trình công chứng điện tử; và văn bản công chứng giấy được chuyển đổi sang điện tử theo Điều 47a, có chữ ký số của công chứng viên cùng tổ chức hành nghề công chứng thực hiện chuyển đổi.
Với nhóm thứ hai, khoản 3 Điều 47 xác định chữ ký số nhằm xác nhận chuyển đổi hình thức. Vì vậy, việc chuyển một văn bản giấy đã công chứng sang điện tử khác với việc các bên ký một giao dịch mới để công chứng. Theo khoản 6 Điều 47a, chuyển đổi cũng không làm thay đổi nội dung, thời điểm có hiệu lực và giá trị pháp lý của bản gốc.
Khoản 6 Điều 47a quy định văn bản đáp ứng các điều kiện chuyển đổi có giá trị pháp lý như bản gốc; việc chuyển đổi không làm chấm dứt hiệu lực của bản gốc. Riêng văn bản mà pháp luật quy định được chuyển giao quyền sở hữu và chỉ tồn tại dưới một hình thức duy nhất thì thực hiện theo pháp luật điều chỉnh loại văn bản đó.
Ai có thể yêu cầu, tổ chức nào thực hiện?
Khoản 2 Điều 47a quy định việc chuyển đổi chỉ được thực hiện theo yêu cầu của người tham gia giao dịch hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Yêu cầu này áp dụng cho việc chuyển đổi giữa hai hình thức, không chỉ riêng chiều từ giấy sang điện tử.
Đầu mối thực hiện là công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng đã công chứng giao dịch. Nếu hồ sơ đã được chuyển giao hợp pháp cho tổ chức khác lưu trữ, công chứng viên của tổ chức đang lưu trữ hồ sơ thực hiện chuyển đổi. Như vậy, nơi đang giữ hồ sơ theo quy định là căn cứ để xác định đầu mối khi hồ sơ đã được chuyển giao, thay vì chỉ dựa vào tên tổ chức trên văn bản cũ.
Đối với công chứng điện tử trực tuyến, việc chuyển đổi do tổ chức có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ theo khoản 2 Điều 61 Nghị định 104/2025/NĐ-CP thực hiện, tức tổ chức hành nghề công chứng nơi khởi tạo giao dịch. Công chứng viên và tổ chức chuyển đổi chịu trách nhiệm kiểm tra bản gốc, bảo đảm tính toàn vẹn và các điều kiện của văn bản sau chuyển đổi. Trách nhiệm này thuộc bên thực hiện chuyển đổi, không chuyển sang người yêu cầu chỉ vì họ cung cấp tài liệu.
Bản chuyển đổi phải giữ nội dung và có thể tra cứu
Khi chuyển từ giấy sang điện tử, khoản 4 Điều 47a yêu cầu nội dung toàn vẹn so với bản gốc, có thể truy cập và sử dụng đầy đủ để tham chiếu. Văn bản phải có ký hiệu bằng chữ xác nhận được chuyển đổi từ văn bản công chứng giấy, thông tin về bản gốc, công chứng viên, tổ chức thực hiện và thời điểm chuyển đổi. Đồng thời, phải có chữ ký số của cả công chứng viên và tổ chức thực hiện chuyển đổi.
Khoản 4 Điều 47 còn yêu cầu giữ nguyên thứ tự, số trang và nội dung bản gốc. Thông tin xác nhận chuyển đổi phải thể hiện riêng, không che khuất hoặc làm thay đổi nội dung. Bởi vậy, việc bổ sung thông tin xác nhận không phải là cơ hội để sắp xếp lại trang hay chỉnh sửa nội dung giao dịch.
Văn bản công chứng điện tử phải có mã phản hồi nhanh, đường liên kết, mã số hoặc hình thức ký hiệu riêng khác để tham chiếu, kiểm tra tính xác thực. Quy định cho phép các hình thức nhận diện khác nhau; mã QR không phải lựa chọn duy nhất. Một tệp quét có hình ảnh chữ ký, con dấu cũng chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện chuyển đổi nêu trên.
Ở chiều ngược lại, trước khi chuyển văn bản điện tử sang giấy, phải kiểm tra tính toàn vẹn, tính xác thực và chữ ký số. Bản giấy phải giữ toàn vẹn nội dung, có thông tin xác nhận chuyển đổi và thông tin để tra cứu văn bản điện tử gốc, kèm chữ ký của công chứng viên và dấu của tổ chức thực hiện.
Khoản 7 Điều 47a yêu cầu lưu văn bản sau chuyển đổi cùng thông tin chuyển đổi trong hồ sơ công chứng, liên kết với bản gốc và cập nhật vào cơ sở dữ liệu công chứng. Chuyển đổi không thay thế nghĩa vụ lưu trữ bản gốc và hồ sơ. Giá trị sử dụng của bản chuyển đổi vì thế đi cùng khả năng đối chiếu nguồn gốc, chứ không chỉ phụ thuộc vào hình thức tệp nhận được.
Lỗi bản gốc và lỗi chuyển đổi được xử lý khác nhau
Nếu bản gốc có lỗi kỹ thuật, điểm a khoản 8 Điều 47a yêu cầu sửa lỗi theo Điều 52 Luật Công chứng, sau đó chuyển đổi lại trên cơ sở bản gốc đã sửa. Trình tự này giữ cho bản chuyển đổi thống nhất với văn bản gốc: sửa đúng ở bản gốc trước, chuyển đổi lại sau.
Nếu sai sót phát sinh trong quá trình chuyển đổi khiến văn bản không phù hợp với bản gốc hoặc không đáp ứng điều kiện chuyển đổi, tổ chức thực hiện phải ngừng cung cấp văn bản bị lỗi, chuyển đổi lại và cập nhật tình trạng văn bản lỗi. Trường hợp này không áp dụng thủ tục sửa lỗi kỹ thuật trong văn bản công chứng để sửa sai sót của quá trình chuyển đổi.
Tổ chức còn phải thông báo việc xử lý cho cá nhân đề nghị chuyển đổi và cơ quan, tổ chức đã được cung cấp văn bản mà mình xác định được; cập nhật trạng thái trên hệ thống, lưu vết văn bản lỗi và việc xử lý. Việc gửi một bản thay thế vì vậy chưa bao quát hết trách nhiệm khi bản lỗi đã được cung cấp cho người khác.
Áp dụng từ khi nào, hồ sơ cũ được xử lý ra sao?
Theo Điều 30 Nghị định 413/2026/NĐ-CP, ngày hiệu lực chung là 01/01/2027; riêng các Điều 4, 5, 6 và 7 có hiệu lực từ 16/11/2026. Điều 16 và Điều 17 về văn bản điện tử, chuyển đổi hình thức thuộc mốc hiệu lực chung, không thuộc nhóm có hiệu lực sớm.
Khoản 2 Điều 31 quy định hồ sơ yêu cầu công chứng đã tiếp nhận trước ngày nghị định có hiệu lực tiếp tục được thực hiện theo pháp luật tại thời điểm tiếp nhận. Khoản 3 dành thời gian chuyển tiếp riêng cho nền tảng công chứng điện tử đang hoạt động theo Nghị định 104/2025/NĐ-CP: được tiếp tục hoạt động đến 30/06/2027 và phải bảo đảm các điều kiện theo nghị định mới từ 01/07/2027. Đây là mốc dành cho nền tảng, không phải ngày lùi hiệu lực chung của quy định chuyển đổi.
Đối với người cần đổi hình thức văn bản, những điểm chính là đúng tổ chức thực hiện, giữ nguyên nội dung và có đủ thông tin xác thực. Khi phát hiện sai sót, cần phân biệt lỗi có sẵn trong bản gốc với lỗi phát sinh lúc chuyển đổi để áp dụng đúng cách xử lý.
Ảnh đại diện minh họa: Nataliya Vaitkevich/Pexels.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo; người đọc nên tham vấn luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư cho trường hợp cụ thể.
Thiên Thanh
Tìm kiếm
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat cumque nihil impedit quo minus. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate.
Barbara Palson
3 days agoLorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat cumque nihil impedit quo minus. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate.
Daniel Adams
2 days ago