Tranh chấp công nợ và nhận định vụ việc thực tế

Tranh chấp công nợ và nhận định vụ việc thực tế 

Công nợ là khi một doanh nghiệp thực hiện các nghiệp vụ mua bán hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán cho các nhân tổ chức mà số tiền còn lại nợ đến kì sau. Công nợ phải thu từ khách hàng là khi một tổ chức doanh nghiệp đã xuất hàng hóa thành phẩm cho khách hàng đã có hóa đơn chứng từ kê khai thuế. Tuy nhiên khách hàng vẫn chưa thanh toán hoặc việc thanh toán mới thực hiện được một phần.  

Bên cạnh đó, công nợ còn được phân loại thành công nợ phải thu và công nợ phải trả.  

• Công nợ phải thu bao gồm: tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng nhưng chưa thu được tiền, hay các khoản đầu tư tài chính. 

• Công nợ phải trả bao gồm:  tiền trả cho nhà cung cấp về vật tư, công cụ dụng cụ, nguyên vật liệu, hàng hóa, dịch vụ…mà doanh nghiệp chưa thanh toán tiền. 

Ngoài ra trong doanh nghiệp còn có các khoản công nợ khác như các khoản phải thu hộ nội bộ, khoản tạm ứng, tiền bồi thường, khoản phải trả cho công nhân viên, các loại thuế phải nộp cho nhà nước… 

Với chủ đề này, ông Ngô Khắc Lễ - Chuyên gia tư vấn Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ Logictics Việt Nam (VLA); Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), đã từng bình luận và nêu ra quan điểm với một vụ việc “Tranh chấp về thanh toán công nợ”. Sau đây là tóm tắt vụ việc: 

Một Công ty Giao nhận (Nguyên đơn) và một Công ty Thương mại (Bị đơn) ký kết Hợp đồng giao nhận vận tải (Hợp đồng), theo đó, Bị đơn thuê Nguyên đơn vận chuyển hàng hóa. Từ tháng 12/2018 đến tháng 5/2019, đã phát sinh 20 đơn hàng, theo đó, Nguyên đơn đã cung cấp dịch vụ vận chuyển theo Hợp đồng và Bị đơn đã thanh toán một phần các đơn hàng. Ngày 20/3/2019, các bên ký biên bản xác nhận công nợ - Bị đơn xác nhận nợ Nguyên đơn 418.232.151 đồng. Ngày 30/6/2019, Nguyên đơn và Bị đơn ký biên bản xác nhận công nợ tiếp theo, theo đó, Bị đơn xác nhận còn nợ Nguyên đơn 243.647.948 đồng. Sau khi xác nhận công nợ, Nguyên đơn nhiều lần yêu cầu Bị đơn thanh toán nhưng vô ích . Vì vậy, Nguyên đơn đã kiện Bị đơn tại trọng tài, ngoài các yêu cầu khác, để đòi số tiền nợ gốc 243.647.948 đồng, tiền lãi chậm thanh toán 25.524.178 đồng. Sau đó, Nguyên sửa đổi nợ gốc là 193.647.948 đồng  và tiền lãi là 44.019.304 đồng. 

Nhận định phán quyết của trọng tài: 

Về số nợ gốc, Hội đồng Trọng tài nhận thấy tại Biên bản xác nhận công nợ Bị đơn đã xác nhận khoản nợ 243.647.948 đồng. Đơn khởi kiện đã yêu cầu đúng số tiền 243.647.948  đồng. Ngoài ra, Biên bản này còn thể hiện công nợ 23.184.000 đồng của Công ty thứ ba và ghi riêng biệt với khoản nợ của Bị đơn. Do đó, lập luận của Bị đơn là không có cơ sở. Cũng vì lý do này, Hội đồng Trọng tài nhận định Công ty thứ ba không liên quan đến Vụ tranh chấp nên không triệu tập họ.  Hội đồng Trọng tài cho rằng chứng cứ và lập luận của các bên  đều nhằm xác định việc Công ty thứ ba có thanh toán 23.184.000 đồng cho Nguyên đơn hay không. Tuy vậy, do Công ty thứ ba không phải là một bên trong Vụ tranh chấp nên Hội đồng Trọng tài không xem xét, kết luận về vấn đề này. 

Vấn đề cần làm rõ là 23.184.000 đồng có phải do Bị đơn trả cho Nguyên đơn về công nợ giữa hai Bên hay không. Các tài liệu, chứng cứ nêu trên không đủ để chứng minh điều này. Do đó, Hội đồng Trọng tài bác bỏ lập luận của Bị đơn.  Trên cơ sở việc ký kết và thực hiện Hợp đồng, việc xác nhận công nợ giữa các Bên và các quy định của pháp luật, Hội đồng Trọng tài xác định Bị đơn có nghĩa vụ thanh toán cho Nguyên đơn. Do đó, yêu cầu của Nguyên đơn về số nợ gốc 193.647.948 đồng là có căn cứ và được Hội đồng Trọng tài chấp nhận. 

Về số tiền lãi 44.019.304 đồng, khoản 2 Điều IV của Hợp đồng quy định: “Thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản sau 35 ngày kể từ ngày chốt công nợ. Nếu quá thời hạn trên bên A sẽ phải trả lãi quá hạn 1.4%/ tháng trên tổng số tiền còn nợ lại”. Thỏa thuận này phù hợp với quy định tại Điều 306 Luật Thương mại 2005.  Các chứng cứ cho thấy Bị đơn đã không thực hiện đúng yêu cầu của Nguyên đơn, do đó, việc gia hạn thời hạn thanh toán không được Nguyên đơn chấp nhận. Vì vậy, việc đòi tiền lãi chậm trả là có cơ sở và  số tiền lãi theo Sổ chi tiết công nợ (44.019.304 đồng) được Hội đồng Trọng tài chấp nhận.  

Kết luận: Phán quyết Trọng tài chấp nhận một phần các yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn, buộc Bị đơn phải thanh toán cho Nguyên đơn số tiền nợ gốc là 193.647.948 đồng, và tiền lãi chậm trả là 44.019.304 đồng.