Số lượng người làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập: vai trò của mức tự chủ tài chính
▶Mục lục bài viết
Từ ngày 11/11/2026, tỷ lệ số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp trên tổng số lượng người làm việc của đơn vị sự nghiệp công lập phải không thấp hơn tỷ lệ mức độ tự chủ tài chính. Khoản 3 Điều 4 Nghị định 406/2026/NĐ-CP của Chính phủ đặt yêu cầu này cùng các căn cứ về vị trí việc làm, khối lượng công việc và định mức ngành. Trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác thì thực hiện theo khoản 5 Điều 4.
Mức tự chủ được xem xét cùng tình hình sử dụng nhân sự hiện có. Để lập kế hoạch, đơn vị cần tách biên chế viên chức hưởng lương ngân sách khỏi số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, rồi xác định nhu cầu của từng nhóm theo công việc thực tế.
Phân biệt hai nhóm người làm việc theo nguồn lương
Khoản 1 Điều 3 Nghị định 406/2026/NĐ-CP giải thích số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập gồm hai nhóm: số người hưởng lương từ ngân sách nhà nước, được gọi là biên chế viên chức, và số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp. Số lượng này được cơ quan có thẩm quyền giao theo quy định.
Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 3, biên chế viên chức được giao cho đơn vị do ngân sách bảo đảm hoặc tự bảo đảm một phần chi thường xuyên. Số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp được giao cho đơn vị tự bảo đảm một phần, tự bảo đảm chi thường xuyên, hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư. Đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên vì thế có thể có cả hai nhóm nhân sự.
Điều 2 xác định các đơn vị thuộc phạm vi áp dụng, gồm các nhóm thuộc bộ và chính quyền địa phương; nhóm thuộc bộ không bao gồm đơn vị thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng. Điều 16 quy định cách áp dụng cho các đối tượng khác và giao hai bộ này hướng dẫn theo đặc thù lực lượng vũ trang. Khi áp dụng, cần xác định đúng cơ quan quản lý của đơn vị.
Tỷ lệ nguồn lương phải gắn với mức tự chủ tài chính
Khoản 3 Điều 4 yêu cầu tỷ lệ số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp trên tổng số lượng người làm việc không thấp hơn tỷ lệ mức độ tự chủ tài chính của đơn vị. Đây là yêu cầu về cơ cấu nguồn lương trong tổng nhân sự, cần được xét cùng vị trí việc làm và định mức theo hướng dẫn ngành.
Quy định đặt ra mức tỷ lệ tối thiểu cho nhóm hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, chứ không ấn định một con số người được tuyển thêm. Đồng thời, khoản 5 Điều 4 dành trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác về xác định, quản lý số lượng người làm việc thì thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.
Mức tự chủ tài chính được xem xét cùng những căn cứ nào?
Điều 6 Nghị định 406/2026/NĐ-CP quy định ba nhóm căn cứ xác định số lượng người làm việc. Nhóm thứ nhất xuất phát từ vị trí việc làm và khối lượng công việc thực tế tại từng vị trí, gắn với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, tính chất quan trọng và yếu tố đặc thù của đơn vị.
Nhóm thứ hai là việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; áp dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, phương pháp quản trị, quản lý mới; cải cách thủ tục hành chính và tinh giản quy trình công việc. Các thay đổi về cách thực hiện nhiệm vụ vì vậy cũng là căn cứ xác định nhu cầu, bên cạnh lượng việc phải làm.
Nhóm thứ ba là thực tế quản lý, sử dụng số lượng người làm việc được giao và mức độ tự chủ về tài chính. Quy định đặt khả năng tự chủ trong cùng nhóm với tình hình sử dụng nhân sự hiện có. Khi xác định số lượng, đơn vị phải nhìn cả nguồn lực tài chính lẫn việc bố trí, sử dụng số người đã được giao.
Tự chủ tài chính không thay thế căn cứ về công việc
Từ cấu trúc Điều 6, mức tự chủ tài chính phải được xem xét cùng hai nhóm căn cứ còn lại. Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp vẫn phải xác định nhu cầu theo vị trí việc làm và khối lượng thực tế, đồng thời tính đến thay đổi trong phân cấp, công nghệ và quy trình quản lý.
Ngược lại, chỉ trình bày khối lượng công việc mà bỏ qua tình hình sử dụng nhân sự và mức tự chủ cũng chưa phản ánh đủ các căn cứ của điều này. Bản kế hoạch cần giải thích lượng việc gắn với từng vị trí và việc sử dụng số người đã được giao; mức tự chủ tài chính là một phần của việc giải thích đó.
Từ nhu cầu nhân sự đến kế hoạch được giao
Điều 5 Nghị định 406/2026/NĐ-CP phân biệt việc xây dựng kế hoạch, giao số lượng người làm việc, điều chỉnh và bố trí sử dụng. Việc bố trí tại đơn vị phải nằm trong tổng số lượng đã được cơ quan có thẩm quyền giao. Bởi vậy, số người đề xuất trong kế hoạch và số người đã được giao cần được thể hiện rõ là hai bước khác nhau.
Điều 7 phân biệt cách thẩm định theo mức tự chủ. Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc cả chi thường xuyên và chi đầu tư lập kế hoạch số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, tổ chức thẩm định và trình người đứng đầu đơn vị. Nhóm tự bảo đảm một phần hoặc được ngân sách bảo đảm chi thường xuyên lập hồ sơ kế hoạch, trong đó tách biên chế viên chức và số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, để báo cáo cơ quan thực hiện thẩm định theo quy định. Đơn vị có cơ quan cấp trên quản lý trực tiếp thuộc các trường hợp được khoản 2 Điều 7 liệt kê thì báo cáo qua cấp trên để tổng hợp.
Khoản 1 Điều 8 yêu cầu văn bản đề nghị, kế hoạch, các văn bản giao hoặc phê duyệt số lượng người làm việc của kỳ liền kề và văn bản làm căn cứ xác định số lượng. Các căn cứ kèm theo gồm quy định về chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, ủy quyền; phê duyệt mức tự chủ tài chính và vị trí việc làm. Văn bản khác có liên quan được đưa vào hồ sơ nếu có.
Giai đoạn chưa có hướng dẫn định mức được xử lý ra sao?
Khoản 3 Điều 17 Nghị định 406/2026/NĐ-CP quy định cơ chế chuyển tiếp khi bộ quản lý ngành, lĩnh vực chưa ban hành hướng dẫn định mức số lượng người làm việc và định mức kinh tế – kỹ thuật theo nghị định. Trong thời gian này, cơ quan có thẩm quyền vẫn quyết định giao, điều chỉnh biên chế viên chức và số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp theo quy định của nghị định, phù hợp chức năng, nhiệm vụ của đơn vị.
Giới hạn đi kèm là bảo đảm không làm tăng biên chế viên chức được cấp có thẩm quyền giao. Câu chữ này cần được đọc đúng với định nghĩa biên chế viên chức tại Điều 3, thay vì thay bằng khái niệm chung về mọi người làm việc. Sau khi có hướng dẫn của bộ quản lý ngành, lĩnh vực, cơ quan có trách nhiệm rà soát, điều chỉnh cho phù hợp.
Khi lập kế hoạch trong giai đoạn này, đơn vị vẫn sử dụng các căn cứ tại Điều 6 và chức năng, nhiệm vụ được giao. Cơ quan quyết định phải giữ giới hạn biên chế viên chức và rà soát lại sau khi có hướng dẫn ngành, thay vì chờ có định mức mới thực hiện mọi việc giao, điều chỉnh.
Nghị định 406/2026/NĐ-CP đặt mức tự chủ tài chính trong mối liên hệ với công việc và thực tế sử dụng nhân sự. Đọc đúng hai nguồn lương, ba nhóm căn cứ và giới hạn chuyển tiếp là cơ sở để đơn vị lập kế hoạch có giải trình, thay vì đồng nhất khả năng tài chính với số người được tự quyết định sử dụng.
Ảnh minh họa: Mehmet Turgut Kirkgoz/Pexels.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo; người đọc nên tham vấn luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư cho trường hợp cụ thể.
Phước Hiếu
Tìm kiếm
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat cumque nihil impedit quo minus. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate.
Barbara Palson
3 days agoLorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat cumque nihil impedit quo minus. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate.
Daniel Adams
2 days ago