Quy định về người nộp thuế thu nhập cá nhân 2026

Việc xác định đúng tư cách người nộp thuế thu nhập cá nhân là bước quan trọng nhất để tuân thủ pháp luật. Bài viết làm rõ các tiêu chí về cư trú và không cư trú áp dụng từ năm 2026.

Bước sang năm 2026, các quy định về thuế có sự thay đổi và cập nhật quan trọng dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 (Luật số 109/2025/QH15). Một trong những nội dung nền tảng mà mọi công dân và người lao động nước ngoài tại Việt Nam cần nắm vững chính là quy định tại Điều 2 về "Người nộp thuế". Việc xác định sai đối tượng nộp thuế có thể dẫn đến việc tính sai số tiền phải nộp, gây ra rủi ro bị truy thu và phạt chậm nộp.

Dưới đây là phân tích chi tiết về quy định người nộp thuế thu nhập cá nhân áp dụng từ ngày 01/01/2026.

1. Đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định mới

Căn cứ vào Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, người nộp thuế được định nghĩa là cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh theo quy định của Luật này. Điều này có nghĩa là nghĩa vụ thuế không chỉ phụ thuộc vào quốc tịch (người Việt Nam hay người nước ngoài) mà phụ thuộc chặt chẽ vào tình trạng cư trú và nguồn gốc thu nhập.

Cụ thể, phạm vi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân được phân chia như sau:

• Đối với cá nhân cư trú: Phải nộp thuế cho các khoản thu nhập chịu thuế phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (thu nhập toàn cầu), không phân biệt nơi trả thu nhập.
• Đối với cá nhân không cư trú: Chỉ phải nộp thuế cho các khoản thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam (thu nhập vãng lai hoặc thu nhập từ nguồn tại Việt Nam), không phân biệt nơi trả và nhận thu nhập.

Quy định về người nộp thuế thu nhập cá nhân 2026

Việc phân biệt rạch ròi hai nhóm đối tượng này là cực kỳ quan trọng vì biểu thuế suất áp dụng cho họ là hoàn toàn khác nhau. Cá nhân cư trú thường áp dụng Biểu thuế lũy tiến từng phần (đối với tiền lương, tiền công), trong khi cá nhân không cư trú thường chịu mức thuế suất toàn phần (thường là 20% đối với tiền lương, tiền công).

2. Tiêu chí xác định cá nhân cư trú để tính thuế thu nhập cá nhân

Để được coi là cá nhân cư trú và chịu sự điều chỉnh của các quy định về thuế thu nhập cá nhân dành cho đối tượng cư trú, một cá nhân phải đáp ứng một trong các điều kiện sau đây:

Thứ nhất: Điều kiện về thời gian hiện diện Cá nhân có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam.

• Ngày có mặt được tính là tổng số ngày hiện diện, bao gồm cả ngày đến và ngày đi.
• Việc xác định ngày dựa trên chứng thực của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trên hộ chiếu hoặc giấy thông hành.

Thứ hai: Điều kiện về nơi ở thường xuyên Cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo một trong hai trường hợp:

• Có nơi ở đăng ký thường trú theo quy định của pháp luật về cư trú.
• Có nhà thuê để ở tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về nhà ở, với thời hạn của các hợp đồng thuê từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Lưu ý đặc biệt: Trong trường hợp cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam (như thuê nhà trên 183 ngày) nhưng thực tế có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong năm, thì cá nhân đó vẫn bị coi là cá nhân cư trú nếu không chứng minh được mình là cá nhân cư trú của nước khác. Đây là điểm mấu chốt mà nhiều chuyên gia nước ngoài thường gặp vướng mắc khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân.

Ngược lại, cá nhân không cư trú là người không đáp ứng các điều kiện nêu trên. Việc nắm rõ trạng thái cư trú giúp người nộp thuế chủ động trong việc kê khai, khấu trừ và thực hiện quyết toán đúng thời hạn, tránh các sai sót không đáng có trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng được số hóa chặt chẽ.

Kim Rin