Nguyên tắc, đối tượng áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp là một trong những công cụ quan trọng nhằm khuyến khích đầu tư, thúc đẩy phát triển các ngành, lĩnh vực ưu tiên và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ năm 2026, việc áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp tiếp tục được thực hiện theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 với nhiều nguyên tắc và đối tượng cụ thể mà doanh nghiệp cần nắm rõ.

1. Nguyên tắc áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Theo khoản 1 Điều 12 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế dựa trên ngành, nghề ưu đãi hoặc địa bàn ưu đãi theo quy định của pháp luật. Mức ưu đãi cụ thể (thuế suất ưu đãi, thời gian miễn thuế, giảm thuế) được áp dụng theo các điều khoản về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp của Luật.

Một số nguyên tắc quan trọng khi áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp gồm:

• Trường hợp có sự khác nhau giữa Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và các luật khác về ưu đãi thuế thì áp dụng theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, trừ trường hợp Luật Thủ đô và các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt;
• Trong cùng một thời gian, nếu doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng nhiều mức ưu đãi thuế khác nhau đối với cùng một khoản thu nhập thì được lựa chọn mức ưu đãi có lợi nhất;
• Ưu đãi thuế chỉ được áp dụng khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

Nguyên tắc, đối tượng áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026

2. Ngành, nghề được ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026

Tại khoản 2 Điều 12 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 quy định danh mục ngành, nghề ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp khá rộng, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp trọng điểm, nông nghiệp và an sinh xã hội.

2.1. Công nghệ cao, công nghệ số và đổi mới sáng tạo

Doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực sau được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp:

• Ứng dụng công nghệ cao, công nghệ chiến lược; đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghệ cao;
• Ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao; đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở ươm tạo;
• Sản xuất phần mềm; sản phẩm và dịch vụ an toàn thông tin mạng;
• Sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, thiết bị điện tử; nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và kiểm thử chip bán dẫn;
• Xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo.

2.2. Công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp trọng điểm

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp được áp dụng đối với:

• Sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc danh mục ưu tiên phát triển;
• Sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cho công nghệ cao;
• Sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cho các ngành dệt – may, da – giày, điện tử – tin học, sản xuất – lắp ráp ô tô, cơ khí chế tạo, trong trường hợp trong nước chưa sản xuất được hoặc phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật cao.

Ngoài ra, các lĩnh vực sản xuất năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, bảo vệ môi trường, vật liệu mới, hóa chất trọng điểm, cơ khí trọng điểm, quốc phòng – an ninh cũng thuộc diện ưu đãi thuế.

2.3. Dự án đầu tư quy mô lớn và dự án đặc biệt

Doanh nghiệp có dự án đầu tư sản xuất với quy mô vốn từ 12.000 tỷ đồng trở lên, giải ngân trong thời hạn theo quy định và sử dụng công nghệ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật sẽ được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các dự án thuộc diện ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo Luật Đầu tư cũng được áp dụng chính sách ưu đãi thuế theo hướng dẫn của Chính phủ.

2.4. Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và chế biến nông sản

Các hoạt động sau đây thuộc diện ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp:

• Trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng; nuôi trồng lâm sản;
• Sản xuất giống cây trồng, vật nuôi; nuôi trồng thủy sản;
• Bảo quản nông sản sau thu hoạch, bảo quản thủy sản, thực phẩm;
• Chế biến nông sản, thủy sản đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật;
• Sản xuất, khai thác và tinh chế muối (trừ một số trường hợp không được ưu đãi).

2.5. Các lĩnh vực xã hội hóa và an sinh xã hội

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được áp dụng đối với:

• Hoạt động xã hội hóa trong giáo dục – đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường;
• Giám định tư pháp;
• Đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua;
• Xuất bản, báo chí (bao gồm cả hoạt động quảng cáo trên báo);
• Quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô, ngân hàng hợp tác xã;
• Hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp;
• Đầu tư cơ sở kỹ thuật, khu làm việc chung, cơ sở ươm tạo hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo.

3. Địa bàn được ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Ngoài ngành, nghề ưu đãi, doanh nghiệp còn có thể được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp nếu đầu tư, sản xuất kinh doanh tại các địa bàn sau:

• Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn;
• Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn;
• Khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung.

Danh mục cụ thể các địa bàn ưu đãi do Chính phủ quy định.

4. Một số trường hợp đặc thù khi áp dụng ưu đãi thuế

Chính phủ quy định chi tiết việc áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các trường hợp như:

• Áp dụng ưu đãi theo tiêu chí địa bàn;
• Ưu đãi trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp;
• Trường hợp kỳ tính thuế đầu tiên có thời gian phát sinh doanh thu hoặc thu nhập được ưu đãi dưới 12 tháng.

Doanh nghiệp cần lưu ý các quy định này để xác định đúng thời điểm và thời gian hưởng ưu đãi.

5. Kế thừa ưu đãi thuế khi doanh nghiệp tổ chức lại

Trong trường hợp doanh nghiệp hoặc dự án đầu tư được hình thành từ việc sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, doanh nghiệp mới:

• Có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp, kể cả tiền phạt (nếu có);
• Đồng thời được kế thừa các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản lỗ chưa kết chuyển của doanh nghiệp hoặc dự án đầu tư trước đó, nếu tiếp tục đáp ứng điều kiện ưu đãi theo quy định pháp luật.

Huỳnh Dương