Điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm 2026 là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm khuyến khích đầu tư, phát triển sản xuất – kinh doanh và thúc đẩy các ngành, lĩnh vực ưu tiên. Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp đều đương nhiên đủ điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026, mà phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý theo quy định.

1. Điều kiện chung để được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Theo quy định của Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp quy định tại Điều 13, Điều 14 và Điều 15 chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai. Đây là điều kiện bắt buộc, trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đúng chế độ kế toán; không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp; hoặc nộp thuế theo phương pháp khoán thì sẽ không đủ điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, kể cả khi đáp ứng các điều kiện khác về lĩnh vực hoặc địa bàn ưu đãi.

Nội dung này là nền tảng quan trọng trong việc xác định điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026 trên thực tế.

2. Ưu đãi thuế đối với dự án đầu tư mới và các trường hợp không áp dụng

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo diện dự án đầu tư mới (bao gồm cả một số dự án đặc thù theo điểm g khoản 2 Điều 12 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2025) không áp dụng đối với các trường hợp sau, bao gồm: sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và trường hợp khác do Chính phủ quy định.

Điều này có nghĩa là doanh nghiệp hình thành từ việc tái cơ cấu, chuyển đổi pháp lý sẽ không được xem là dự án đầu tư mới để hưởng ưu đãi thuế, dù tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực hoặc địa bàn ưu đãi.

3. Nguyên tắc hạch toán thu nhập được ưu đãi thuế

Doanh nghiệp bắt buộc phải hạch toán riêng gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế, và thu nhập từ hoạt động không được ưu đãi thuế được quy định tại  điều 4, 13, 14 và 15 của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

Nếu không thể hạch toán riêng thì thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế được xác định theo tỷ lệ giữa doanh thu hoặc chi phí của hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế trên tổng doanh thu hoặc tổng chi phí của doanh nghiệp.

Việc hạch toán không rõ ràng, không nhất quán là nguyên nhân phổ biến dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế khi thanh tra, kiểm tra, đặc biệt khi đánh giá điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026.

Điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026

4. Các loại thu nhập không được áp dụng thuế suất ưu đãi 15% và 17%

Theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, thuế suất ưu đãi 15% và 17% được quy định tại  khoản 2, khoản 3 Điều 10, cũng như các ưu đãi thuế khác tại các điều 4, 13, 14 và 15 không áp dụng đối với các khoản thu nhập sau:

• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn;
• Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản (trừ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội tại điểm s khoản 2 Điều 12 của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025);
• Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư (trừ chuyển nhượng dự án chế biến khoáng sản), chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản; thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam;
• Thu nhập từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm khác và thu nhập từ hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản;
• Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh trò chơi điện tử trên mạng;
• Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, trừ dự án sản xuất, lắp ráp ô tô, máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền, lọc hóa dầu;.
• Trường hợp đặc thù theo quy định của Chính phủ.

5. Không áp dụng ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp có quan hệ liên kết không đủ điều kiện

Thuế suất ưu đãi 15% và 17% tại khoản 2, khoản 3 Điều 10 của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 không áp dụng đối với doanh nghiệp là công ty con hoặc công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết không phải là doanh nghiệp đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 10 của Luật này.

Quy định này nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng cấu trúc doanh nghiệp liên kết để chuyển lợi nhuận và hưởng ưu đãi thuế không đúng bản chất.

6. Hệ quả pháp lý khi không đáp ứng điều kiện ưu đãi thuế

Trường hợp doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ:

• Truy thu số thuế đã được ưu đãi không đúng;
• Xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định của pháp luật.

Do đó, việc rà soát, đánh giá đúng điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 2026, cùng với hạch toán chính xác và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý, là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi và hạn chế rủi ro pháp lý.

Hoàng Khanh