Thẩm quyền xử phạt tăng vọt – điểm nhấn đáng chú ý của Nghị định 281/2026/NĐ-CP

Ngày 31/8/2026 tới đây, Nghị định 281/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản này đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý, phù hợp với Luật Đất đai 2024.

Tăng thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã

Điểm nổi bật nhất là thẩm quyền phạt tiền của Chủ tịch UBND cấp xã tăng từ 5 triệu đồng lên 250 triệu đồng – gấp 50 lần mức cũ. Mức phạt này thậm chí còn cao hơn thẩm quyền tối đa 100 triệu đồng của Chủ tịch UBND cấp huyện theo mô hình chính quyền ba cấp trước đây. Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND cấp xã còn được trao quyền đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 03 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Sự thay đổi này cho thấy xu hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong xử lý vi phạm đất đai xuống tận cơ sở, giúp xử lý vi phạm nhanh chóng, kịp thời hơn.

Tăng thẩm quyền xử phạt của UBND cấp xã lên gấp 50 lần 

Quy định rõ ràng hơn về xử phạt đối với vợ chồng chung quyền sử dụng đất

Nghị định mới bổ sung nguyên tắc: vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt như đối với một cá nhân. Quy định này tháo gỡ khoảng trống pháp lý trước đây – khi Nghị định 123/2024/NĐ-CP chỉ quy định hộ gia đình bị xử phạt như cá nhân mà chưa có hướng dẫn riêng cho trường hợp vợ chồng cùng đứng tên. Tuy nhiên, tùy từng hành vi, người vi phạm vẫn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như đăng ký đất đai, khôi phục hiện trạng ban đầu hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Thay đổi cách xử lý giấy tờ đất bị tẩy xóa, làm giả

Thay vì tịch thu giấy tờ giả hoặc giấy tờ bị tẩy xóa như trước đây, Nghị định 281 bổ sung bốn biện pháp khắc phục hậu quả: buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất; buộc khôi phục mốc địa giới hành chính; buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai; buộc nộp lại các giấy tờ vi phạm. Việc chuyển từ hình thức phạt bổ sung sang biện pháp khắc phục hậu quả phản ánh cách tiếp cận hướng đến khôi phục tính hợp pháp và toàn vẹn của hệ thống quản lý đất đai, thay vì chỉ đơn thuần trừng phạt.

Hành động thay xử lý, giấy tờ đất bị tẩy xóa, làm giả

Xử phạt hành vi không đăng ký biến động đất đai

Nghị định cũng quy định phạt tiền từ 2-3 triệu đồng đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q Khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai. Quy định này nhằm thúc đẩy người dân, tổ chức thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đăng ký đất đai, góp phần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai chính xác và đầy đủ.

Nhìn chung, Nghị định 281/2026/NĐ-CP thể hiện nỗ lực hoàn thiện cơ chế xử phạt, vừa bảo đảm tính răn đe, vừa chú trọng khắc phục hậu quả và khôi phục trật tự pháp luật về đất đai. Người dân và doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định mới để tránh rủi ro pháp lý khi tham gia các giao dịch và thủ tục liên quan đến đất đai.

Vịnh Nghi