Quy định về thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản 2026

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền và khả năng thanh toán, quy định về thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản 2026 là nội dung pháp lý quan trọng mà doanh nghiệp, chủ nợ và người lao động cần đặc biệt lưu ý. Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã có nhiều điểm mới liên quan đến quyền nộp đơn, trình tự xử lý đơn và việc Tòa án thụ lý vụ việc phá sản.

1. Căn cứ pháp lý về thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản

Các quy định liên quan đến việc tiếp nhận và thụ lý đơn yêu cầu phá sản được quy định chủ yếu tại:

• Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025 – Người có quyền và nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản
• Điều 39 Luật Phục hồi, phá sản 2025 – Xử lý và thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản
• Điều 40 Luật Phục hồi, phá sản 2025 – Tạm đình chỉ và tạm dừng thực hiện nghĩa vụ tài sản sau khi thụ lý đơn

Những quy định này tạo thành cơ sở pháp lý quan trọng trong quá trình giải quyết thủ tục phá 2026 đối với doanh nghiệp hoặc hợp tác xã mất khả năng thanh toán.

2. Người có quyền và nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu phá sản

Theo Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025, khi doanh nghiệp hoặc hợp tác xã mất khả năng thanh toán, một số chủ thể có quyền hoặc nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá 2026.

a. Các chủ thể có quyền nộp đơn

Chủ nợ

Bao gồm chủ nợ không có bảo đảm và chủ nợ có bảo đảm một phần. Đây là nhóm chủ thể phổ biến nhất yêu cầu mở thủ tục phá 2026 khi doanh nghiệp không thanh toán nợ đến hạn.

Người lao động và công đoàn

Người lao động hoặc tổ chức công đoàn có quyền nộp đơn nếu doanh nghiệp chậm trả lương hoặc các khoản nợ khác đối với người lao động quá 06 tháng.

Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động khi doanh nghiệp rơi vào tình trạng tài chính nghiêm trọng.

Cổ đông hoặc thành viên công ty

Bao gồm:

• Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 20% cổ phần phổ thông trở lên hoặc tỷ lệ nhỏ hơn theo điều lệ công ty.
• Thành viên hoặc nhóm thành viên công ty TNHH sở hữu từ 65% vốn điều lệ trở lên hoặc tỷ lệ nhỏ hơn theo điều lệ.

Thành viên hợp tác xã

Thành viên hợp tác xã hoặc người đại diện theo pháp luật của hợp tác xã thành viên của liên hiệp hợp tác xã cũng có quyền yêu cầu mở thủ tục phá 2026.

b. Các chủ thể có nghĩa vụ nộp đơn

Ngoài quyền nộp đơn, một số chủ thể còn có nghĩa vụ bắt buộc phải nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, bao gồm:

• Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc hợp tác xã
• Hội đồng quản trị công ty cổ phần
• Hội đồng thành viên công ty TNHH hai thành viên trở lên
• Hội đồng thành viên công ty hợp danh
• Đại hội thành viên của hợp tác xã
• Chủ doanh nghiệp tư nhân
• Chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên

Theo khoản 5 Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025:

Nếu các chủ thể này không nộp đơn yêu cầu phá sản khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, họ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại phát sinh.

c. Quyền nộp đơn của cơ quan nhà nước

Luật cũng mở rộng chủ thể yêu cầu mở thủ tục phá 2026 cho các cơ quan nhà nước.

Cơ quan quản lý thuế

Cơ quan quản lý thuế phải nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Cơ quan bảo hiểm xã hội

Cơ quan bảo hiểm xã hội có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã khi cơ quan bảo hiểm xã hội đã thông báo đôn đốc đối với khoản chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế nhưng không có phản hồi trong 03 năm liên tiếp gần nhất theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

3. Quy trình xử lý và thụ lý đơn yêu cầu phá sản

Theo Điều 39 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trình tự xử lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá 2026 được thực hiện qua nhiều bước chặt chẽ.

a. Nộp hồ sơ yêu cầu phá sản

Người yêu cầu phải nộp hồ sơ đến Tòa án có thẩm quyền, bao gồm:

• Đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản
• Danh sách chủ nợ
• Danh sách người mắc nợ (nếu có)
• Tài liệu và chứng cứ chứng minh doanh nghiệp mất khả năng thanh toán

b. Phân công Thẩm phán xử lý đơn

Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn của người yêu cầu quy định tại Điều 38 của Luật Phục hồi, phá sản 2025, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán hoặc tổ Thẩm phán giải quyết đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản. Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải thông báo cho doanh nghiệp, hợp tác xã bị yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.

Doanh nghiệp, hợp tác xã có 05 ngày làm việc để gửi ý kiến phản hồi và tài liệu liên quan.

c. Xem xét và xử lý đơn yêu cầu

Trong 07 ngày kể từ ngày gửi thông báo, Thẩm phán sẽ xem xét và quyết định:

• Yêu cầu nộp lệ phí phá sản và tạm ứng chi phí phá sản
• Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn
• Chuyển đơn cho Tòa án có thẩm quyền
• Trả lại đơn nếu không đủ điều kiện tại khoản 3 Điều 39 Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Sau khi hoàn tất nghĩa vụ nộp phí, Tòa án sẽ chính thức thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.

Quy định về thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản 2026

4. Các trường hợp Tòa án trả lại đơn yêu cầu phá sản

Theo khoản 3 Điều 39 Luật Phục hồi, phá sản 2025, Tòa án có thể trả lại đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản trong các trường hợp sau:

• Người nộp đơn không có quyền nộp đơn theo quy định tại Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025
• Không sửa đổi, bổ sung đơn theo quy định tại điểm b Khoản 2 Luật Phục hồi, phá sản 2025
• Đã có Tòa án khác thụ lý vụ việc phá sản hoặc phục hồi
• Người nộp đơn rút đơn
• Không nộp lệ phí phá sản hoặc tạm ứng chi phí phá sản, trừ trường hợp không phải nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản.

Trong trường hợp này, Tòa án phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do trả lại đơn.

5. Xem xét, kiến nghị thông báo trả lại đơn

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo trả lại đơn yêu cầu, người nộp đơn có quyền đề nghị xem xét lại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án đã ra thông báo trả lại đơn yêu cầu.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn đề nghị xem xét lại, kiến nghị đối với thông báo trả lại đơn yêu cầu, Chánh án Tòa án đã ra thông báo trả lại đơn yêu cầu phải ra một trong các quyết định sau đây:

• Giữ nguyên thông báo trả lại đơn yêu cầu;
• Hủy thông báo trả lại đơn yêu cầu và thụ lý đơn theo quy định của Luật này.

Quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án có thẩm quyền tại khoản này là quyết định cuối cùng. Quyết định này phải được gửi cho người nộp đơn, Viện kiểm sát đã kiến nghị trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định.

6. Hệ quả pháp lý sau khi Tòa án thụ lý đơn phá sản

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án về việc thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, việc tạm đình chỉ thực hiện nghĩa vụ về tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã được thực hiện như sau:

a. Cơ quan thi hành án dân sự phải tạm đình chỉ thi hành án dân sự về tài sản mà doanh nghiệp, hợp tác xã là người phải thi hành án, trừ bản án, quyết định sau đây:

• Bản án, quyết định buộc doanh nghiệp, hợp tác xã bồi thường về tính mạng, sức khỏe, danh dự hoặc trợ cấp thôi việc, trả lương cho người lao động;
• Quyết định kê biên tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã để sung quỹ nhà nước;
• Bản án, quyết định liên quan đến tài sản của bên thứ ba được dùng để bảo đảm cho nghĩa vụ của doanh nghiệp, hợp tác xã;
• Trường hợp khác theo quy định của luật.

Việc tạm đình chỉ được thực hiện theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự. Cơ quan thi hành án dân sự phải thông báo ngay việc thi hành các bản án, quyết định quy định tại khoản này cho Tòa án đã thụ lý vụ việc phá sản;

b. Tòa án, Trọng tài phải tạm đình chỉ việc giải quyết vụ việc dân sự, kinh doanh, thương mại, lao động có liên quan đến nghĩa vụ tài sản mà doanh nghiệp, hợp tác xã là một bên đương sự. Thủ tục tạm đình chỉ được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, pháp luật về trọng tài thương mại.

Tòa án phải tách và tạm đình chỉ giải quyết phần dân sự trong vụ án hình sự, hành chính có liên quan đến nghĩa vụ tài sản mà doanh nghiệp, hợp tác xã là một bên đương sự. Thủ tục tách, tạm đình chỉ được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự, pháp luật về tố tụng hành chính;

c. Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật tạm dừng việc xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với các chủ nợ có bảo đảm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

d. Trường hợp tài sản bảo đảm có nguy cơ bị phá hủy hoặc bị giảm đáng kể về giá trị thì xử lý theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 44 của Luật Phục hồi, phá sản 2025;

e. Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo quy định của pháp luật phải tạm dừng việc cưỡng chế, thu hồi nợ và các biện pháp khác nhằm buộc doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện nghĩa vụ về tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

Hoàng Khanh