Quy định về quyền, nghĩa vụ của người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản 2026

Trong quá trình giải quyết vụ việc phục hồi và phá sản, người tham gia thủ tục giữ vai trò trực tiếp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của thủ tục tố tụng, Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã quy định cụ thể hệ thống quyền và nghĩa vụ của các chủ thể này tại Điều 13. Việc hiểu rõ các quy định này giúp doanh nghiệp, chủ nợ và các bên liên quan chủ động hơn khi tham gia quá trình giải quyết phá sản.

1. Nghĩa vụ tuân thủ và phối hợp trong thủ tục phá sản

Theo quy định tại khoản 1, 2, 14, 15 và 19 Điều 13 Luật Phục hồi, phá sản 2025, người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản trước hết phải thực hiện các yêu cầu hợp pháp của Thẩm phán, Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và cơ quan thi hành án dân sự. Họ có nghĩa vụ cung cấp, giao nộp đầy đủ tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ việc nhằm bảo đảm việc giải quyết được tiến hành khách quan và đúng quy định.

Trong quá trình giải quyết, người tham gia phải có mặt theo yêu cầu của Quản tài viên hoặc theo giấy triệu tập của Tòa án, đồng thời chấp hành các quyết định được ban hành. Khi được yêu cầu, họ còn phải tham gia vào việc quản lý, thanh lý tài sản nhằm bảo đảm quá trình xử lý tài sản diễn ra minh bạch.

Luật cũng đặt ra nghĩa vụ quan trọng về mặt đạo đức và pháp lý: các bên phải thiện chí, trung thực, tôn trọng cam kết và không được thực hiện hành vi che giấu, tẩu tán tài sản hoặc lợi dụng thủ tục phá sản để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân.

Quy định về quyền, nghĩa vụ của người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản 2026

2. Quyền chủ động thu thập và tiếp cận chứng cứ

Căn cứ khoản 3, 4, 5 và 6 Điều 13 Luật Phục hồi, phá sản 2025, song song với nghĩa vụ, người tham gia thủ tục phá sản được trao quyền chủ động trong việc bảo vệ lợi ích của mình. Họ có thể yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ tài liệu, chứng cứ cung cấp thông tin liên quan để giao nộp cho Tòa án. Trong trường hợp đã áp dụng các biện pháp cần thiết nhưng không thể tự thu thập được, họ có quyền đề nghị Tòa án hỗ trợ.

Người tham gia còn được đề nghị trưng cầu giám định, định giá, tổ chức định giá tài sản; đề nghị Thẩm phán quyết định kiểm toán doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc triệu tập người làm chứng. Đây là những công cụ pháp lý quan trọng giúp làm rõ giá trị tài sản, nghĩa vụ tài chính và các tình tiết có liên quan.

Ngoài ra, họ có quyền được biết, ghi chép và sao chụp tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ việc, trừ những tài liệu thuộc phạm vi bí mật nhà nước, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân hoặc gia đình theo yêu cầu chính đáng.

3. Quyền tham gia và đề xuất trong quá trình xử lý phá sản

Quy định tại khoản 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16 và 17 Điều 13 Luật Phục hồi, phá sản 2025 trao cho người tham gia thủ tục phá sản nhiều quyền mang tính quyết định đối với tiến trình vụ việc. Họ có quyền đề nghị áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời; được nhận văn bản, thông báo hợp lệ để thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình; được tự bảo vệ hoặc ủy quyền cho người khác bảo vệ quyền lợi.

Trong Hội nghị chủ nợ, người tham gia có quyền trực tiếp tham dự và thể hiện ý chí của mình. Họ cũng có thể đề xuất chỉ định hoặc thay đổi Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản theo quy định tại Điều 11 Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Bên cạnh đó, người tham gia có quyền đề nghị bổ sung chủ nợ, người mắc nợ vào danh sách, đề xuất thu hồi các khoản tiền, tài sản của người mắc nợ và yêu cầu Tòa án xem xét lại quyết định theo trình tự luật định. Trong trường hợp đáp ứng điều kiện, họ còn có thể yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn nhằm rút ngắn thời gian giải quyết.

4. Quy định đặc biệt đối với trường hợp người tham gia chết

Căn cứ khoản 20 Điều 13 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trường hợp cá nhân tham gia thủ tục phục hồi, phá sản chết, người thừa kế hợp pháp của họ sẽ tiếp tục thực hiện các quyền và nghĩa vụ tương ứng theo quy định. Điều này bảo đảm tính liên tục của thủ tục và tránh làm gián đoạn quá trình giải quyết vụ việc phá sản.

Huỳnh Dương