Quy định ưu đãi đầu tư đặc biệt theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thu hút dòng vốn chất lượng cao, chính sách ưu đãi đầu tư đang trở thành công cụ quan trọng nhằm thúc đẩy các dự án công nghệ, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số. Nổi bật trong đó là quy định tại Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, hướng dẫn chi tiết cơ chế ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo Luật Đầu tư 2025.

Bài viết dưới đây phân tích cụ thể các nội dung pháp lý liên quan, giúp nhà đầu tư hiểu rõ điều kiện áp dụng và cơ chế hưởng ưu đãi theo quy định mới nhất năm 2026.

1. Căn cứ pháp lý về ưu đãi đầu tư đặc biệt

Chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt được xây dựng dựa trên hệ thống quy định sau:

• Luật Đầu tư 2025, đặc biệt là khoản 1 Điều 17 về đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt
• Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về điều kiện, mức ưu đãi và cơ chế áp dụng

Theo đó, các quy định này tạo hành lang pháp lý để lựa chọn, khuyến khích những dự án có tác động lớn đến phát triển kinh tế - công nghệ.

Quy định ưu đãi đầu tư đặc biệt theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP

2. Đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt năm 2026

Căn cứ khoản 1 Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt được áp dụng có chọn lọc đối với các nhóm dự án quy mô lớn, có tính chiến lược.

Trước hết, pháp luật ưu tiên các dự án thành lập mới trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như các dự án xây dựng hạ tầng công nghệ như trung tâm dữ liệu lớn, điện toán đám mây, mạng di động từ 5G trở lên. Những dự án này phải đạt ngưỡng vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng và giải ngân tối thiểu 1.000 tỷ đồng trong vòng 03 năm kể từ khi được cấp phép.

Bên cạnh đó, nhóm dự án công nghệ cao hơn như sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, nghiên cứu – thiết kế – sản xuất chip bán dẫn hoặc xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo cũng được hưởng ưu đãi, với điều kiện quy mô vốn từ 6.000 tỷ đồng và phải giải ngân toàn bộ trong thời hạn 05 năm.

Ngoài ra, pháp luật còn mở rộng ưu đãi cho các dự án thuộc ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư có quy mô rất lớn, từ 30.000 tỷ đồng trở lên và yêu cầu giải ngân tối thiểu 10.000 tỷ đồng trong vòng 03 năm.

Như vậy, có thể thấy tiêu chí cốt lõi để hưởng ưu đãi không chỉ nằm ở lĩnh vực hoạt động mà còn phụ thuộc vào quy mô vốn và tiến độ giải ngân thực tế của dự án.

3. Mức ưu đãi đầu tư và thời hạn áp dụng

Theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, mức ưu đãi đầu tư đặc biệt không được quy định cố định trong một văn bản mà được dẫn chiếu sang các luật chuyên ngành.

Cụ thể, ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật thuế; trong khi đó, các ưu đãi liên quan đến tiền thuê đất, thuê mặt nước sẽ áp dụng theo pháp luật đất đai.

Cách thiết kế này giúp hệ thống ưu đãi linh hoạt hơn, đồng thời đảm bảo tính thống nhất giữa các lĩnh vực pháp luật khác nhau.

Đáng chú ý, khoản 5 Điều 21 giao thẩm quyền cho Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể mức và thời gian áp dụng ưu đãi, căn cứ vào các tiêu chí như công nghệ sử dụng, khả năng chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị và giá trị sản xuất trong nước.

4. Cơ chế áp dụng ưu đãi đối với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia

Một điểm nổi bật của chính sách năm 2026 là việc dành cơ chế riêng cho Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia.

Theo khoản 3 Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, toàn bộ trung tâm này, bao gồm cả các cơ sở trực thuộc đặt ngoài trụ sở chính, đều được áp dụng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Điều này cho thấy định hướng rõ ràng của Nhà nước trong việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tính quốc gia, đóng vai trò dẫn dắt các ngành công nghệ mũi nhọn.

Điều kiện để được hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt

Không phải mọi dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên đều mặc nhiên được hưởng ưu đãi. Theo khoản 4 Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư phải đưa ra cam kết cụ thể về:

• Ngành, nghề đầu tư phù hợp với danh mục ưu tiên
• Tổng vốn đầu tư đăng ký
• Mức vốn giải ngân và tiến độ giải ngân
• Các điều kiện khác được ghi nhận trong Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư

Những cam kết này có giá trị ràng buộc pháp lý và là cơ sở để cơ quan nhà nước xem xét, quyết định việc áp dụng ưu đãi.

5. Ý nghĩa của chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt

Có thể thấy, chính sách ưu đãi đầu tư theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP không còn mang tính dàn trải mà hướng đến chọn lọc những dự án có tác động lớn đến nền kinh tế.

Việc gắn ưu đãi với tiêu chí công nghệ, quy mô vốn và tiến độ giải ngân giúp hạn chế tình trạng đăng ký dự án “ảo”, đồng thời khuyến khích nhà đầu tư thực sự triển khai dự án một cách hiệu quả.

Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế ngày càng gay gắt, cơ chế ưu đãi linh hoạt và có điều kiện như hiện nay được xem là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Từ năm 2026, quy định về ưu đãi đầu tư đặc biệt theo Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP đã thiết lập một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch và mang tính định hướng cao. Nhà đầu tư khi tham gia thị trường Việt Nam cần nắm vững các điều kiện, tiêu chí và cơ chế áp dụng để tận dụng tối đa chính sách ưu đãi, đồng thời bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Huỳnh Dương