Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP

Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 31/3/2026 và có hiệu lực từ ngày ký, là văn bản quan trọng quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, trong đó có nội dung về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh. Nghị định này áp dụng đối với nhà đầu tư, cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

1. Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là gì?

Theo Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, nhóm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được gắn với Danh mục tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư như là Sản xuất con dấu; Kinh doanh công cụ hỗ trợ (bao gồm cả sửa chữa); Kinh doanh các loại pháo, trừ pháo nổ… Đây là những lĩnh vực mà nhà đầu tư chỉ được phép hoạt động khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quản lý nhà nước tương ứng.

Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP

2. Quyền của nhà đầu tư khi đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định pháp luật

Một trong những nội dung quan trọng khi điều chỉnh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là xác định rõ quyền của nhà đầu tư sau khi đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Theo quy định tại Điều 7 Luật Đầu tư và được hướng dẫn tại Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư không chỉ có nghĩa vụ tuân thủ điều kiện mà còn được bảo đảm quyền tiếp cận thị trường một cách minh bạch, công bằng.

Trước hết, khi đã đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh, nhà đầu tư có quyền được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp các loại văn bản pháp lý tương ứng. Các hình thức này bao gồm: giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hoặc văn bản xác nhận, chấp thuận. Đây là các công cụ pháp lý quan trọng, thể hiện việc Nhà nước chính thức cho phép nhà đầu tư thực hiện hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực có điều kiện. Việc quy định đa dạng hình thức giúp phù hợp với tính chất của từng ngành, nghề, đồng thời tạo thuận lợi trong quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng ghi nhận trường hợp nhà đầu tư không cần phải xin cấp văn bản xác nhận mà vẫn được quyền thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh. Cụ thể, đối với những điều kiện mang tính “tự đáp ứng”, nhà đầu tư chỉ cần bảo đảm tuân thủ đúng quy định là có thể triển khai hoạt động mà không cần chờ sự chấp thuận bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền. Quy định này góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, pháp luật cũng đặt ra trách nhiệm rõ ràng đối với cơ quan nhà nước trong trường hợp từ chối cấp, gia hạn, sửa đổi hoặc bổ sung các loại giấy phép. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền bắt buộc phải thông báo bằng văn bản cho nhà đầu tư và nêu rõ lý do từ chối. Quy định này có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo đảm tính minh bạch, hạn chế tình trạng tùy tiện trong hoạt động cấp phép, đồng thời tạo cơ sở để nhà đầu tư thực hiện quyền khiếu nại hoặc hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu.

Có thể thấy, Nghị định số 96/2026/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý cụ thể hơn cho việc xác định ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nên thường xuyên theo dõi danh mục được công bố, đối chiếu với ngành nghề dự kiến hoạt động và cập nhật kịp thời các thay đổi pháp luật để hạn chế rủi ro khi triển khai dự án.

Hoàng Khanh