Mức đóng bảo hiểm y tế theo hộ gia đình từ ngày 01/7/2026

Từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở chính thức được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định số 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Việc điều chỉnh này không chỉ tác động đến tiền lương, phụ cấp của cán bộ, công chức, viên chức mà còn làm thay đổi nhiều khoản đóng bảo hiểm bắt buộc, trong đó có mức đóng bảo hiểm y tế theo hộ gia đình. Đây là vấn đề được rất nhiều người dân quan tâm bởi bảo hiểm y tế hộ gia đình hiện là hình thức tham gia phổ biến đối với người không thuộc nhóm được Nhà nước hoặc người sử dụng lao động đóng BHYT.

Theo quy định mới, mức đóng bảo hiểm y tế từ ngày 01/7/2026 sẽ được tính dựa trên mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng, dẫn đến số tiền tham gia BHYT hộ gia đình tăng so với trước đây. Tuy nhiên, pháp luật vẫn duy trì chính sách giảm trừ theo số lượng thành viên tham gia nhằm giảm gánh nặng tài chính cho hộ dân.

1. Căn cứ pháp lý xác định mức đóng bảo hiểm y tế từ ngày 01/7/2026

Việc xác định mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình năm 2026 hiện được áp dụng trên cơ sở các văn bản pháp luật sau:

• Nghị định số 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang;
• Nghị định số 188/2025/NĐ-CP quy định mức đóng, mức hỗ trợ đóng và trách nhiệm đóng bảo hiểm y tế;
• Luật Bảo hiểm y tế năm 2008;
• Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm y tế.

Cụ thể, khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định:

“Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng.”

Trong khi đó, điểm a khoản 5 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định mức đóng BHYT hộ gia đình bằng 4,5% mức lương cơ sở. Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp để tính mức đóng mới từ ngày 01/7/2026.

Ngoài ra, điểm b khoản 5 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP còn quy định cơ chế giảm trừ đối với các thành viên cùng tham gia BHYT theo hộ gia đình trong cùng năm tài chính. Quy định này nhằm khuyến khích toàn bộ thành viên trong hộ dân tham gia bảo hiểm y tế đầy đủ.

Mức đóng bảo hiểm y tế theo hộ gia đình từ ngày 01/7/2026

2. Mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình từ ngày 01/7/2026 là bao nhiêu?

Căn cứ khoản 5 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP và mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình từ ngày 01/7/2026 được xác định như sau:

• Người thứ nhất đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở;
• Người thứ hai đóng bằng 70% mức đóng của người thứ nhất;
• Người thứ ba đóng bằng 60%;
• Người thứ tư đóng bằng 50%;
• Từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%.

Theo công thức này, mức đóng cụ thể sẽ là:

• Người thứ nhất: 113.850 đồng/tháng;
• Người thứ hai: 79.695 đồng/tháng;
• Người thứ ba: 68.310 đồng/tháng;
• Người thứ tư: 56.925 đồng/tháng;
• Từ người thứ năm trở đi: 45.540 đồng/tháng.

Có thể thấy, dù mức đóng bảo hiểm y tế tăng theo lương cơ sở mới nhưng pháp luật vẫn áp dụng cơ chế giảm dần cho các thành viên tiếp theo trong hộ gia đình. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí nếu cả hộ cùng tham gia BHYT.

Ví dụ, một hộ gia đình gồm 5 người tham gia BHYT theo hộ gia đình từ ngày 01/7/2026 sẽ đóng tổng cộng khoảng 364.320 đồng/tháng thay vì phải đóng đủ theo mức của từng cá nhân riêng lẻ.

3. Ai thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình?

Khoản 5 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế năm 2008 được sửa đổi bởi khoản 10 Điều 1 Luật số 51/2024/QH15 quy định nhóm tự đóng BHYT gồm nhiều đối tượng khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là người tham gia bảo hiểm y tế theo hình thức hộ gia đình.

Ngoài ra còn có:

• Người sinh sống, làm việc hoặc được nuôi dưỡng tại các cơ sở từ thiện, tôn giáo;
• Người lao động đang nghỉ không hưởng lương hoặc tạm hoãn hợp đồng lao động;
• Người không thuộc các nhóm được ngân sách nhà nước hoặc người sử dụng lao động đóng BHYT.

Trên thực tế, hình thức BHYT hộ gia đình thường áp dụng đối với người lao động tự do, nội trợ, người kinh doanh cá thể hoặc các cá nhân chưa thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc.

4. Cách xác định người thứ nhất, thứ hai trong hộ gia đình khi tham gia BHYT

Nhiều người hiểu nhầm rằng “người thứ nhất” phải là chủ hộ hoặc người lớn tuổi nhất trong gia đình. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không quy định như vậy.

Việc xác định người thứ nhất, thứ hai, thứ ba… được hiểu là thứ tự người tham gia BHYT trong cùng năm tài chính. Người đóng đầu tiên sẽ được tính theo mức 100%, các thành viên tiếp theo được giảm dần theo tỷ lệ luật định.

Do đó, để được hưởng đầy đủ chính sách giảm trừ, các thành viên nên tham gia cùng thời điểm hoặc trong cùng năm tài chính.

5. Mức đóng bảo hiểm y tế tăng có làm tăng quyền lợi khám chữa bệnh không?

Việc điều chỉnh mức đóng BHYT chủ yếu xuất phát từ thay đổi mức lương cơ sở và nhằm cân đối quỹ bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, khi tham gia BHYT đúng quy định, người dân vẫn được hưởng nhiều quyền lợi quan trọng như:

• Được quỹ BHYT thanh toán chi phí khám chữa bệnh theo mức hưởng;
• Được hỗ trợ chi phí điều trị nội trú, ngoại trú theo tuyến;
• Được thanh toán nhiều loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật;
• Được giảm gánh nặng tài chính khi điều trị bệnh dài ngày hoặc bệnh nặng.

Hiện nay, mức hưởng BHYT phổ biến là 80%, 95% hoặc 100% chi phí khám chữa bệnh tùy từng nhóm đối tượng theo Luật Bảo hiểm y tế.

6. Người dân cần lưu ý gì khi tham gia BHYT hộ gia đình năm 2026?

Từ ngày 01/7/2026, người dân cần lưu ý một số vấn đề quan trọng để tránh gián đoạn quyền lợi BHYT.

Trước hết, cần xác định đúng nhóm đối tượng tham gia để tránh đóng trùng bảo hiểm y tế. Trong nhiều trường hợp, cá nhân đã thuộc nhóm được doanh nghiệp đóng BHYT bắt buộc nhưng vẫn tham gia theo hộ gia đình dẫn đến phát sinh thủ tục hoàn trả.

Bên cạnh đó, nên tham gia đầy đủ cho toàn bộ thành viên trong hộ để được áp dụng chính sách giảm mức đóng. Nếu tham gia riêng lẻ từng người vào các thời điểm khác nhau có thể ảnh hưởng đến mức giảm trừ.

Ngoài ra, người tham gia cần theo dõi thời hạn sử dụng thẻ BHYT để gia hạn kịp thời, tránh trường hợp bị gián đoạn liên tục trên 3 tháng làm ảnh hưởng đến quyền lợi hưởng BHYT 5 năm liên tục theo quy định của pháp luật.

Trúc Quỳnh