Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 với nhiều quy định mới đáng chú ý

Chiều ngày 10/12, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo với 429/434 đại biểu tham gia tán thành, đạt tỷ lệ 90,70%. Việc thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng của Việt Nam trong việc xây dựng khung pháp lý toàn diện cho trí tuệ nhân tạo (AI), đưa Việt Nam trở thành một trong số ít quốc gia trên thế giới ban hành luật riêng điều chỉnh lĩnh vực này.

1. Phạm vi điều chỉnh và hiệu lực của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Theo nội dung được thông qua, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 gồm 35 điều, được xây dựng theo mô hình luật khung, tập trung quy định các nguyên tắc, chính sách và khuôn khổ quản lý nhà nước đối với AI. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2026.

2. Nguyên tắc lấy con người làm trung tâm trong Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Một nguyên tắc xuyên suốt của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 là khẳng định AI phải phục vụ con người, không thay thế con người và không được tự đưa ra các quyết định quan trọng mà thiếu sự giám sát của con người. Luật nhấn mạnh vai trò kiểm soát của con người trong các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức.

Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 với nhiều quy định mới đáng chú ý

3. Định hướng tự chủ công nghệ theo Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 đặt nền móng cho chiến lược tự chủ AI của Việt Nam, từ hạ tầng tính toán, dữ liệu đến năng lực nghiên cứu và phát triển. Luật cho phép Nhà nước đầu tư xây dựng trung tâm tính toán AI quốc gia, đồng thời phát triển hệ thống dữ liệu mở có kiểm soát phục vụ nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng AI.

4. Cơ chế thúc đẩy phát triển AI trong Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Bên cạnh quản lý rủi ro, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 dành nhiều quy định để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Luật thiết lập Quỹ Phát triển AI quốc gia, triển khai cơ chế AI Voucher nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận và ứng dụng AI.

Đồng thời, luật cho phép xây dựng cơ chế sandbox thử nghiệm có kiểm soát đối với các giải pháp AI nhạy cảm. Thông qua sandbox, doanh nghiệp được thử nghiệm công nghệ mới trong môi trường pháp lý linh hoạt, được miễn trừ một số trách nhiệm nhất định nhằm giảm thiểu rủi ro và chi phí ban đầu.

5. Quản lý rủi ro và trách nhiệm pháp lý theo Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Về quản lý rủi ro, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 áp dụng phương pháp phân loại theo ba mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao, thay vì bốn mức như dự thảo ban đầu. Luật không điều chỉnh trực tiếp mô hình AI – vốn là sản phẩm sáng tạo nội bộ của doanh nghiệp – mà tập trung điều chỉnh đầu ra, hành vi sử dụng và các rủi ro xã hội do AI gây ra. Đối với hệ thống AI rủi ro cao, doanh nghiệp có nghĩa vụ tự đánh giá an toàn trước khi triển khai và chịu sự hậu kiểm của cơ quan quản lý.

6. Bồi thường thiệt hại và bảo vệ người dân theo Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Liên quan đến trách nhiệm bồi thường, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 không áp dụng cơ chế phạt theo doanh thu, mà quy định bồi thường toàn bộ thiệt hại và có thể áp dụng biện pháp đình chỉ cung cấp dịch vụ AI vi phạm.

Đáng chú ý, luật không coi hệ thống AI rủi ro cao là nguồn nguy hiểm cao độ, do AI chủ yếu gây rủi ro thông qua quyết định phần mềm chứ không phải rủi ro vật lý. Tuy nhiên, để tăng cường bảo vệ người dân, luật bổ sung cơ chế bồi thường nghiêm ngặt, yêu cầu các chủ thể liên quan phải chịu trách nhiệm ngay cả trong trường hợp không có lỗi.

Huỳnh Dương