Lộ trình tăng Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá từ năm 2027

Quy định về Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027 áp dụng mức thuế hỗn hợp sẽ tác động mạnh đến giá bán lẻ, nhằm giảm tỷ lệ người hút thuốc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1. Lộ trình chi tiết áp dụng Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027:

Tháng 6/2025, Quốc hội đã chính thức ban hành Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong nỗ lực kiểm soát tiêu dùng thuốc lá tại Việt Nam. Điểm đáng chú ý nhất trong văn bản pháp lý này chính là việc thay đổi phương thức tính thuế từ thuế suất đơn thuần sang cơ chế thuế hỗn hợp. Theo quy định, kể từ ngày 1/1/2026, luật bắt đầu có hiệu lực, nhưng riêng lộ trình áp dụng mức Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027 sẽ bắt đầu thực hiện từ năm 2027 với những con số cụ thể và tăng dần qua từng năm.

Cụ thể, từ năm 2027, ngoài mức thuế suất 75% trên giá xuất xưởng như hiện hành, mỗi bao thuốc lá sẽ phải chịu thêm một mức thuế tuyệt đối là 2.000 đồng. Con số này không đứng yên mà sẽ tăng lộ trình theo thời gian: đến năm 2031, mức thuế tuyệt đối dự kiến sẽ lên tới 10.000 đồng mỗi bao. Việc áp dụng Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027 theo phương thức hỗn hợp này được các chuyên gia kinh tế và y tế đánh giá là giải pháp tối ưu để thu hẹp khoảng cách giữa giá thuốc lá và thu nhập của người dân, vốn đang có sự chênh lệch lớn khiến thuốc lá trở nên quá rẻ và dễ tiếp cận.

Trước đó, Việt Nam đã có hai lần điều chỉnh thuế vào năm 2016 và giai đoạn 2019-2025 (tăng từ 65% lên 75%).

Lộ trình tăng Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá từ năm 2027 

Tuy nhiên, thực tế cho thấy những lần điều chỉnh này chưa đủ mạnh để làm thay đổi hành vi của người tiêu dùng. Khi thu nhập bình quân đầu người tăng trưởng nhanh hơn tốc độ tăng giá của một bao thuốc, tác dụng của thuế suất phần trăm bị triệt tiêu đáng kể. Chính vì thế, sự xuất hiện của thành phần thuế tuyệt đối trong cơ cấu Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027 được kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích thực sự lên giá bán lẻ trên thị trường.

2. Thực trạng giá thuốc lá rẻ và gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam:

Một trong những lý do khiến cơ quan quản lý quyết tâm đẩy mạnh lộ trình Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027 là bởi thực trạng giá thuốc lá tại Việt Nam hiện đang ở mức thấp nhất thế giới. Theo dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ thuốc lá tại nước ta chỉ chiếm khoảng 38,8%. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức khuyến nghị của WHO là từ 70% đến 75%, và cũng thua xa các quốc gia láng giềng trong khu vực ASEAN như Thái Lan (78,6%) hay Singapore (67,1%).

Giá rẻ dẫn đến việc thuốc lá trở thành mặt hàng dễ mua đối với mọi đối tượng, kể cả thanh thiếu niên và những người có thu nhập thấp. Điều này kéo theo tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại các địa điểm công cộng như nhà hàng, quán cà phê vẫn ở mức báo động, dao động từ 60% đến 70%. Mặc dù nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá đối với phổi và tim mạch đã được nâng cao thông qua 13 năm thực thi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá, nhưng hành vi hút thuốc vẫn chưa giảm như kỳ vọng do yếu tố kinh tế (giá rẻ) vẫn chiếm ưu thế.

Khi Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027 chính thức đi vào đời sống, gánh nặng ngân sách cho việc điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá như ung thư, đột quỵ dự kiến sẽ giảm bớt. Việc tăng thuế không chỉ mang lại nguồn thu cho ngân sách mà quan trọng hơn là bảo vệ nguồn nhân lực lao động, giảm thiểu các ca tử vong sớm do các căn bệnh không lây nhiễm gây ra bởi khói thuốc. Đây là mục tiêu nhân văn mà chính sách thuế hướng tới.

Đề xuất sửa đổi Luật Phòng chống tác hại thuốc lá đồng bộ với chính sách thuế

Song song với lộ trình tăng Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan cũng đang khẩn trương chuẩn bị dự thảo sửa đổi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá để trình Quốc hội khóa XVI. Các chuyên gia cho rằng, chỉ riêng công cụ thuế là chưa đủ, cần có một sự phối hợp đồng bộ giữa kinh tế và hành chính.

Một trong những đề xuất đáng chú ý nhất là việc tăng diện tích in hình ảnh cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc từ mức 50% hiện nay lên 85%. Nhìn sang các nước như Lào, Myanmar hay Brunei, diện tích cảnh báo của họ đã đạt 75%, thậm chí Thái Lan và Singapore đã áp dụng bao bì "trơn" để giảm tính hấp dẫn của sản phẩm. Việc mở rộng diện tích cảnh báo sẽ giúp thông điệp về tác hại của thuốc lá đập vào mắt người dùng mạnh mẽ hơn, từ đó tác động vào tâm lý và ý chí từ bỏ thuốc lá.

Bên cạnh đó, dự thảo mới cũng sẽ tập trung vào việc kiểm soát chặt chẽ các điểm bán lẻ và đặc biệt là quản lý các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội thay đổi nhanh chóng, những sản phẩm mới này đang len lỏi vào học đường và giới trẻ một cách khó kiểm soát. Do đó, việc sửa đổi luật lần này, kết hợp cùng lộ trình tăng Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá 2027, được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường sống trong lành hơn, bảo vệ thế hệ tương lai khỏi sự lệ thuộc vào nicotine.

Kim Rin