Giảm phát là gì? Giảm phát và lạm phát khác nhau thế nào?

Bất kỳ người tiêu dùng nào khi mua hàng hóa hay dịch vụ đều muốn được mua với giá rẻ. Nhưng không phải lúc nào giảm giá cũng là 1 điều tốt. Khi giá cả đi xuống trên toàn bộ nền kinh tế sẽ xuất hiện giảm phát. Đó là 1 tín hiệu vô cùng tiêu cực cho đất nước, báo hiệu nền kinh tế suy thoái. Vậy giảm phát là gì?

I. Giảm phát là gì?

Giảm phát là tình trạng mức giá chung của tất cả các loại hàng hoá và dịch vụ lưu thông trên thị trường bị giảm xuống liên tục, tỷ lệ lạm phát đã giảm xuống mức dưới 0% (lạm phát âm). Khi đó, với cùng 1 mức tiền, có thể mua được nhiều hơn lượng hàng hoá, dịch vụ thường mua trước khi xảy ra giảm phát. 

II. Giảm phát và lạm phát khác nhau thế nào?

Giảm phát và lạm phát là hai hiện tượng trái ngược. Lạm phát là hiện tượng tăng giá của hàng hoá và dịch vụ một cách liên tục theo thời gian và sự mất giá trị của tiền tệ.

1. Nguyên nhân:

Giảm phát do:

• Sản phẩm tạo ra nhiều, dư thừa, không tiêu thụ hết.
• Tiến bộ công nghiệp, năng suất lao động cao, số lượng sản phẩm tăng, thời gian tạo ra giảm.
• Sự kiện xảy ra trong đời sống khiến nhu cầu tiết kiệm của người dân tăng, nhu cầu tiêu dùng giảm.
• Chính sách thu hút khách hàng, cạnh tranh với công ty đối thủ trên thị trường, lâu dài giá giảm vượt mức kiểm soát, không thể tăng giá trở lại.

Lạm phát do:

• Nhu cầu tăng hoặc lượng xuất khẩu nhiều nhưng nguồn cung trong nước ít ỏi, khan hiếm.
• Khi hàng hoá, dịch vụ tăng giá làm tăng giá hàng loạt các mặt hàng khác.
• Đảm bảo lợi nhuận cho doanh nghiệp.
• Chính sách in thêm tiền của Nhà nước làm cho lượng tiền lưu hành tăng mà số lượng hàng hóa không đổi, đồng tiền mất giá...

2. Lợi ích:

Lợi ích của giảm phát:

• Người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm với giá ưu đãi, mua với số lượng lớn.
• Sự phát triển, tiến bộ của Khoa học - kỹ thuật, tạo tiền đề để phát triển.
• Hiệu quả cạnh tranh giữa các doanh nghiệp tăng, phải tìm ra chính sách, chiến lược hoạt động hiệu quả để không tụt hậu, đào thải khỏi thị trường.

Lợi ích của lạm phát:

• Kích thích tiêu dùng, chi tiêu do giá cả ở mức độ phải chăng, phù hợp.
• Doanh nghiệp tăng năng suất lao động, tăng số lượng sản phẩm do ổn định được nguồn vốn, tỷ lệ thất nghiệp giảm.
• Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm rủi ro đầu tư.

3. Tác hại:

Tác hại của giảm phát:

• Hàng hoá, dịch vụ dư thừa, tồn đọng nhiều, không thể tiêu thụ, doanh nghiệp không thể thu hồi vốn, kinh doanh không có lời.
• Doanh nghiệp có thể tái cơ cấu, tổ chức lại, cắt giảm nguồn nhân lực, tỷ lệ thất nghiệp tăng.
• Hoạt động tái đầu tư, đầu tư trì trệ do nguồn vốn tắc nghẽn, không thể xoay vòng vốn.

Tác hại của lạm phát khi đạt mức cao:

• Nhu cầu mua sắm của người dân giảm, sản phẩm không thể tiêu thụ.
• Không thể tiêu thụ ảnh hưởng đến doanh thu của doanh nghiệp, giảm năng suất lao động.
• Thu nhập của người dân chưa điều chỉnh kịp lúc gây khó khăn cho chi trả các nhu cầu trong đời sống.
• Giá trị của các dự án giảm, trì hoãn hoặc hạn chế đầu tư do không thể chắc chắn về lợi nhuận thu được sau khi hoàn thành dự án.

4. Giải pháp:

Giải pháp ngăn chặn giảm phát xảy ra:

• Duy trì tỷ lệ lạm phát ở mức vừa phải, không để đạt mức âm.
• Tăng thuế doanh thu, tăng chi tiêu công, ban hành các chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp nhằm kích thích thị trường.
• Khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu để tránh dư thừa.
• Áp dụng chính sách tài khoá, tiền tệ và các chính sách kinh tế khác để kịp thời xử lý khi giảm phát có dấu hiệu xảy ra.

Giải pháp ngăn chặn lạm phát xảy ra vượt mức kiểm soát:

• Cân đối nguồn cung - cầu về hàng hoá, dịch vụ thiết yếu lưu thông trong nước, kiểm soát giá cả gia tăng đột biến.
• Xử lý nghiêm hành vi lợi dụng biến động thị trường trục lợi cá nhân.
• Nhà nước cần có những quy định phù hợp, kịp thời để thắt chặt các vấn đề liên quan đến thuế, đầu tư công…

Tóm lại, giảm phát và lạm phát là vấn đề nhạy cảm đối với các quốc gia, gây khó khăn trong xây dựng và phát triển đất nước. Vì vậy, giảm thiểu giảm phát, lạm phát là một trong những nhiệm vụ quan trọng giúp ổn định kinh tế đất nước. Cần có những giải pháp phù hợp kìm hãm tác động tiêu cực do lạm phát và giảm phát./.