Điểm mới nổi bật của Luật Báo chí 2025

Chiều ngày 10/12, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Báo chí 2025 (sửa đổi) với nhiều quy định mới, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm pháp lý của cơ quan, tổ chức và người có thẩm quyền trong việc cung cấp thông tin cho báo chí.

Theo LuậtBáo chí 2025, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao, cơ quan, tổ chức và người có thẩm quyền không chỉ có quyền mà còn có nghĩa vụ chủ động cung cấp thông tin cho báo chí, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của nội dung đã cung cấp. Về phía cơ quan báo chí, việc sử dụng thông tin phải bảo đảm đúng nguồn, đúng sự thật và tuân thủ quy định pháp luật.

1. Luật Báo chí 2025 quy định rõ các trường hợp được từ chối cung cấp thông tin

Để bảo đảm hài hòa giữa quyền tiếp cận thông tin và yêu cầu bảo mật, Luật Báo chí 2025 đã liệt kê cụ thể các trường hợp cơ quan, người có thẩm quyền được quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí.

Các trường hợp này bao gồm: thông tin thuộc bí mật nhà nước; bí mật cá nhân, bí mật gia đình; thông tin liên quan đến vụ án đang trong giai đoạn điều tra hoặc chưa được xét xử, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm; thông tin về vụ việc đang được thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc tranh chấp khi chưa có kết luận chính thức và chưa được phép công bố.

2. Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan

Luật Báo chí 2025 cũng xác lập rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong việc tiếp nhận và trả lời báo chí đối với các kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo do cơ quan báo chí chuyển đến.

Theo đó, người đứng đầu phải thực hiện việc trả lời đúng thời hạn, đồng thời thông tin rõ về biện pháp xử lý. Trình tự, thủ tục và cách thức thực hiện trách nhiệm này sẽ do Chính phủ quy định chi tiết, nhằm bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong thực tiễn áp dụng Luật Báo chí 2025.

Điểm mới nổi bật của Luật Báo chí 2025

3. Chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính cho báo chí theo Luật Báo chí 2025

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Báo chí 2025 là việc bổ sung các chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với cơ quan báo chí thực hiện nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, thông tin đối ngoại và truyền thông chính sách.

Theo đó, các cơ quan báo chí tham gia tuyên truyền phục vụ thiếu niên, nhi đồng, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn hoặc trong tình trạng khẩn cấp theo quyết định của Thủ tướng sẽ được hưởng ưu đãi về thuế và hỗ trợ tài chính.

Bên cạnh đó, Nhà nước tiếp tục thực hiện cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu, hỗ trợ cước truyền dẫn và chi phí phát sóng nhằm bảo đảm hệ thống báo chí hoạt động ổn định, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.

4. Tổ chức cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện theo Luật Báo chí 2025

Luật bổ sung quy định về cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, được hiểu là mô hình cơ quan báo chí hoạt động trên nhiều loại hình, có cơ quan báo chí trực thuộc và được hưởng cơ chế tài chính đặc thù.

Việc thành lập các cơ quan này phải phù hợp với chiến lược phát triển hệ thống báo chí do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Các cơ quan báo chí khác được phép hoạt động với một hoặc một số loại hình, sản phẩm báo chí nhất định; riêng báo phát thanh, truyền hình cấp tỉnh có thể triển khai nhiều loại hình và sản phẩm.

Mọi cơ quan báo chí đều phải được cấp giấy phép hoạt động bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Luật Báo chí 2025.

5. Mở rộng thẩm quyền yêu cầu cung cấp nguồn tin theo Luật Báo chí 2025

Luật tiếp tục khẳng định quyền và nghĩa vụ của cơ quan báo chí, nhà báo trong việc bảo vệ người cung cấp thông tin. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, việc cung cấp nguồn tin có thể bị yêu cầu bằng văn bản.

Theo Luật Báo chí 2025, thẩm quyền yêu cầu cung cấp nguồn tin thuộc về Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương; đồng thời được mở rộng thêm đối với Thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Công an và Thủ trưởng Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh. Các cơ quan này có trách nhiệm bảo vệ an toàn cho người cung cấp thông tin.

6. Hoạt động báo chí trên mạng xã hội theo Luật Báo chí 2025

Luật dành riêng một mục quy định về hoạt động báo chí trên không gian mạng, yêu cầu cơ quan báo chí khi đăng tải, phát hành thông tin trên mạng xã hội phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về báo chí, an ninh mạng và đúng với tôn chỉ, mục đích được cấp phép.

Cơ quan báo chí chịu trách nhiệm về nội dung và bản quyền đối với thông tin đăng tải trên các kênh mạng xã hội chính thức của mình. Trường hợp nội dung bị thay đổi do lỗi kỹ thuật từ phía nền tảng vận hành, cơ quan báo chí không phải chịu trách nhiệm. Nội dung báo chí điện tử phải được lưu trữ theo quy định về lưu chiểu.

7. Siết chặt điều kiện cấp thẻ nhà báo theo Luật Báo chí 2025

Luật Báo chí 2025 quy định cụ thể các đối tượng được xem xét cấp thẻ nhà báo, bao gồm lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên, quay phim, đạo diễn chương trình phát thanh – truyền hình không phải phim truyện của các cơ quan báo chí được cấp phép.

Người được cấp thẻ phải là công dân Việt Nam, có nơi thường trú tại Việt Nam và có trình độ đại học trở lên; riêng quay phim truyền hình và người làm báo bằng tiếng dân tộc thiểu số có thể áp dụng trình độ tối thiểu là cao đẳng.

Điểm mới đáng chú ý là người được cấp thẻ lần đầu phải có thời gian công tác liên tục tại cơ quan báo chí từ đủ 02 năm trở lên và hoàn thành khóa bồi dưỡng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp. Thẻ nhà báo có thời hạn 05 năm. Luật Báo chí 2025 dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Huỳnh Dương