Cửa hàng xăng dầu tự ý ngừng bán bị phạt bao nhiêu tiền?

Xăng dầu là mặt hàng chiến lược thiết yếu, có tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng, đời sống sinh hoạt và hoạt động sản xuất kinh doanh của toàn xã hội. Thời gian gần đây, tình trạng một số cửa hàng kinh doanh xăng dầu treo biển “hết xăng”, tự ý đóng cửa ngừng bán hàng đã gây xáo trộn không nhỏ đến thị trường. Điển hình như vụ việc một cây xăng tại tỉnh Cao Bằng vừa bị xử phạt nghiêm khắc vì hành vi ngừng bán không có lý do chính đáng. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành, cây xăng có quyền tự ý ngừng bán hàng hay không? Nếu vi phạm thì mức phạt tiền là bao nhiêu? Cần lưu ý những gì để tránh các rủi ro không cần thiết? Hãy cùng Findlaw Asia tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Căn cứ pháp lý

Quy định về việc xử phạt và các vấn đề liên quan đến nội dung cây xăng tự ý ngừng bán xăng được đề cập trong:

• Nghị định 80/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 83/2014/NĐ-CP
• Nghị định 99/2020/NĐ-CP
• Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BCT năm 2021

2. Cửa hàng xăng dầu có được quyền tự ý đóng cửa, ngừng bán hàng không?

Kinh doanh xăng dầu là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Do tính chất quan trọng của mặt hàng này, pháp luật quy định rất chặt chẽ về nghĩa vụ duy trì thời gian bán hàng nhằm đảm bảo nguồn cung liên tục cho thị trường.

Pháp luật nghiêm cấm hành vi tự ý đóng cửa, ngừng bán hàng. Cụ thể, theo khoản 2 và khoản 6 Điều 26 Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BCT năm 2021 thì các cơ sở kinh doanh chỉ được ngừng bán hàng sau khi đã thực hiện thủ tục thông báo bằng văn bản về thời gian ngừng bán hàng gửi Sở Công Thương nơi cấp Giấy chứng nhận cho cửa hàng bán lẻ xăng dầu (phải ghi rõ lý do ngừng bán hàng) và phải được Sở Công Thương chấp thuận bằng văn bản. 

Tuy nhiên, cửa hàng bán lẻ xăng dầu có thể ngừng bán hàng mà không cần đợi Sở Công Thương chấp nhận bằng văn bản đối với các trường hợp phải ngừng bán vì lý do bất khả kháng (cháy nổ, lũ lụt hoặc đã nỗ lực áp dụng các biện pháp khắc phục nhưng không thể duy trì việc bán hàng).

3. Tự ý ngừng bán xăng dầu bị phạt bao nhiêu tiền?

Hành vi ngưng bán hàng, giảm thời gian bán hàng hoặc giảm lượng hàng bán ra khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.

3.1. Mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm

Căn cứ theo khoản 4 Điều 35 Nghị định 99/2020/NĐ-CP, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với tổ chức là cửa hàng bán lẻ xăng dầu thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây:

• Giảm thời gian bán hàng so với thời gian niêm yết hoặc so với thời gian bán hàng trước đó mà không có lý do chính đáng hoặc không thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định.
• Không bán hàng, ngừng bán hàng khi chưa được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chấp thuận bằng văn bản hoặc không thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định.
• Giảm lượng hàng bán ra so với thời gian trước đó mà không có lý do chính đáng hoặc không thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định.

3.2. Mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm

Cần lưu ý rằng, mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nêu trên là mức phạt áp dụng đối với tổ chức. Trường hợp hành vi vi phạm do cá nhân thực hiện thì mức phạt tiền sẽ bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức. Cụ thể, cá nhân vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

4. Rủi ro bị thu hồi giấy phép khi ngưng bán hàng trái phép

Bên cạnh các hình thức phạt tiền, việc tự ý ngừng bán hàng kéo dài có thể khiến các cơ sở kinh doanh xăng dầu bị thu hồi giấy phép. Cụ thể, Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BCT năm 2021 và Nghị định 80/2023/NĐ-CP quy định tùy thuộc vào loại hình cơ sở kinh doanh, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ tiến hành thu hồi giấy phép trong các trường hợp sau:

• Đối với tổng đại lý kinh doanh xăng dầu: Nếu không hoạt động kinh doanh xăng dầu trong thời gian một (01) tháng trở lên.
• Đối với đại lý bán lẻ xăng dầu: Nếu ngừng thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh xăng dầu trong thời gian từ ba mươi (30) ngày trở lên.
• Đối với thương nhân phân phối và thương nhân đầu mối: Nếu ngừng thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh xăng dầu trong thời gian từ chín mươi (90) ngày trở lên.

5. Thủ tục xin tạm ngừng kinh doanh xăng dầu đúng luật

Để tránh bị xử phạt một cách đáng tiếc, khi có nhu cầu tạm ngừng hoạt động với lý do chính đáng thì chủ cơ sở kinh doanh xăng dầu bắt buộc phải thực hiện thủ tục thông báo hợp pháp, gồm 2 bước chính:

• Bước 1: Lập văn bản thông báo gửi đến Sở Công Thương nơi cấp Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu cho cơ sở kinh doanh. Trong văn bản bắt buộc phải ghi rõ lý do ngừng bán hàng và thời gian ngừng bán hàng dự kiến.
• Bước 2: Chờ văn bản chấp thuận vì cửa hàng chỉ được phép chính thức đóng cửa, ngừng bán hàng sau khi đã nhận được văn bản chấp thuận từ Sở Công Thương.

6. Một số lưu ý quan trọng khi tạm ngừng bán hàng

Để quá trình tạm ngừng kinh doanh diễn ra suôn sẻ và không vướng phải những rủi ro pháp lý không đáng có, các chủ cửa hàng bán lẻ xăng dầu cần đặc biệt lưu ý 2 vấn đề sau:

• Thứ nhất, không đóng cửa ngay khi vừa gửi thông báo. Rất nhiều chủ cơ sở lầm tưởng rằng chỉ cần gửi thông báo đến Sở Công Thương là có thể lập tức đóng cửa. Tuy nhiên, theo quy định thì cửa hàng chỉ được phép ngừng bán sau khi được chấp thuận bằng văn bản. Việc đóng cửa trong thời gian chờ Sở Công Thương phản hồi vẫn bị coi là hành vi tự ý ngưng bán hàng và có thể bị phạt tiền.
• Thứ hai, nếu cửa hàng gặp sự cố đột xuất và buộc phải ngừng bán vì lý do bất khả kháng thì việc ngừng bán ngay lập tức là cần thiết. Tuy nhiên cần phải nhanh chóng bổ sung văn bản thông báo cho Sở Công thương trong thời hạn hợp lý để đảm bảo không vi phạm nghĩa vụ thông báo.

Hành vi tự ý ngừng bán xăng dầu không chỉ gây xáo trộn chuỗi cung ứng hàng hóa trên thị trường mà còn khiến chủ cơ sở đối mặt với mức phạt tiền lên đến 20 triệu đồng và nguy cơ bị tước giấy phép hoạt động kinh doanh vĩnh viễn. Các cửa hàng bán lẻ xăng dầu cần nghiêm túc tuân thủ quy định pháp luật khi có nhu cầu tạm ngừng kinh doanh.

Quỳnh Anh