Chính sách mới về giáo dục có hiệu lực từ tháng 3/2026: Những nội dung cần lưu ý

Từ tháng 3/2026, một số quy định quan trọng liên quan đến đào tạo bằng ngân sách nhà nước, nghĩa vụ bồi hoàn kinh phí và cơ chế miễn, xóa chi phí bồi hoàn chính thức có hiệu lực. Các thay đổi này được quy định tại Nghị định 51/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 143/2013/NĐ-CP. Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý.

1. Bổ sung quy định về xóa, miễn chi phí bồi hoàn học bổng

Quy định tại Điều 3 Nghị định 51/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế xử lý trong trường hợp người học không thể thực hiện nghĩa vụ bồi hoàn kinh phí đào tạo.

Trường hợp được xóa toàn bộ chi phí bồi hoàn

Người học được xóa nghĩa vụ bồi hoàn nếu:

• Đã chết; hoặc
• Bị Tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật.

Trường hợp được miễn chi phí bồi hoàn

Người học có thể được miễn nghĩa vụ bồi hoàn trong các tình huống sau:

• Có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền về việc không đủ điều kiện sức khỏe để làm việc;
• Chưa hoàn thành đủ thời gian công tác theo cam kết nhưng sau đó được cơ quan có thẩm quyền điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc chuyển sang vị trí công tác khác;
• Không thể thực hiện điều động do sự kiện khách quan, bất khả kháng và được cơ quan có thẩm quyền xem xét, chấp thuận.

Nếu cơ quan nhà nước có thể tự khai thác dữ liệu từ hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoặc từ các cơ quan khác, người học hoặc gia đình không phải nộp lại các giấy tờ đã có trong hệ thống, chỉ cần cung cấp thông tin để đối chiếu.

Trình tự thực hiện

• Sau khi xác định phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo cho người học hoặc gia đình.
• Nếu thuộc diện được xóa hoặc miễn, hồ sơ đề nghị phải nộp trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo.
• Trong vòng 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền phải ban hành quyết định và công khai trên cổng thông tin điện tử.

2. Làm rõ phạm vi đào tạo bằng ngân sách nhà nước

Theo điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 143/2013/NĐ-CP được sửa đổi bởi Điều 1 Nghị định 51/2026/NĐ-CP, đối tượng đào tạo bằng ngân sách nhà nước bao gồm:

• Người học tham gia chương trình đào tạo trong nước có sử dụng nguồn ngân sách nhà nước;
• Người học tham gia các đề án đặt hàng đào tạo do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có sử dụng ngân sách nhà nước.

So với quy định trước đây, nội dung sửa đổi đã làm rõ yếu tố nguồn kinh phí. Trước đó, văn bản chỉ đề cập đến đề án đặt hàng đào tạo do Thủ tướng phê duyệt mà chưa nhấn mạnh yếu tố sử dụng ngân sách nhà nước. Quy định mới giúp xác định rõ phạm vi áp dụng nghĩa vụ bồi hoàn, tránh cách hiểu khác nhau trong thực tiễn.

Chính sách mới về giáo dục có hiệu lực từ tháng 3/2026: Những nội dung cần lưu ý

3. Chính thức kéo dài thời hạn nộp tiền bồi hoàn lên 120 ngày

Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 143/2013/NĐ-CP được sửa đổi bởi Điều 2 Nghị định 51/2026/NĐ-CP, thời hạn thực hiện nghĩa vụ hoàn trả kinh phí đào tạo được xác định như sau:

Chậm nhất trong vòng 120 ngày kể từ ngày nhận quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người học hoặc gia đình phải hoàn trả đầy đủ khoản tiền phải bồi hoàn.

Trước đây, thời hạn này chỉ là 60 ngày. Như vậy, quy định mới đã tăng gấp đôi thời gian thực hiện nghĩa vụ.

Việc gia hạn thời hạn nộp tiền bồi hoàn giúp người học và gia đình có thêm thời gian chuẩn bị tài chính, giảm áp lực trong quá trình thực hiện nghĩa vụ, đồng thời vẫn bảo đảm trách nhiệm hoàn trả theo quyết định của cơ quan nhà nước.

Tóm lại, những thay đổi có hiệu lực từ tháng 3/2026 liên quan đến chính sách giáo dục tập trung vào ba nội dung chính:

• Hoàn thiện cơ chế xóa, miễn chi phí bồi hoàn;
• Làm rõ phạm vi đào tạo sử dụng ngân sách nhà nước;
• Gia hạn thời hạn nộp tiền bồi hoàn lên 120 ngày.

Các tổ chức, cá nhân có liên quan đến chương trình đào tạo bằng ngân sách nhà nước cần cập nhật kịp thời các quy định mới để bảo đảm thực hiện đúng nghĩa vụ và quyền lợi theo pháp luật.

Huỳnh Dương