Các hình thức đầu tư tại Việt Nam năm 2026 theo quy định mới nhất

Việc lựa chọn đúng hình thức đầu tư không chỉ giúp nhà đầu tư tối ưu hiệu quả kinh doanh mà còn bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật. Theo Luật Đầu tư 2025, hệ thống các hình thức đầu tư tại Việt Nam năm 2026 đã được hoàn thiện theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với xu hướng hội nhập và đa dạng hóa hoạt động kinh doanh.

1. Khái quát các hình thức đầu tư theo Luật Đầu tư 2025

Căn cứ khoản 1 Điều 18 Luật Đầu tư 2025, pháp luật hiện hành ghi nhận nhiều hình thức đầu tư khác nhau, bao gồm: đầu tư thành lập tổ chức kinh tế; đầu tư góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp; thực hiện dự án đầu tư; đầu tư theo hợp đồng BCC và các hình thức đầu tư mới theo quy định của Chính phủ.

2. Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế

Một trong những hình thức đầu tư phổ biến nhất là thành lập tổ chức kinh tế theo Điều 19 Luật Đầu tư 2025. Theo khoản 1 điều này, nhà đầu tư trong nước được thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc các loại hình tổ chức kinh tế khác theo quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật chuyên ngành tương ứng.

Tuy nhiên, khi chuyển sang chủ thể là nhà đầu tư nước ngoài, pháp luật đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn. Khoản 2 Điều 19 quy định rõ nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, đồng thời phải thực hiện thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi triển khai dự án.

Các hình thức đầu tư tại Việt Nam năm 2026 theo quy định mới nhất

3. Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp

Khác với việc thành lập pháp nhân mới, Điều 21 Luật Đầu tư 2025 cho phép nhà đầu tư tham gia thị trường thông qua việc góp vốn hoặc mua lại phần vốn trong tổ chức kinh tế hiện hữu. Khoản 1 Điều 21 khẳng định quyền này như một nguyên tắc cơ bản, mở ra cơ hội đầu tư nhanh chóng và linh hoạt.

Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư nước ngoài, khoản 2 Điều 21 đặt ra các điều kiện quan trọng, bao gồm việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, bảo đảm quốc phòng – an ninh và tuân thủ quy định về đất đai, đặc biệt tại các khu vực nhạy cảm như biên giới, hải đảo hoặc ven biển.

Không dừng lại ở đó, theo khoản 3 Điều 21 còn yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục đăng ký trong một số trường hợp nhất định, chẳng hạn khi việc góp vốn làm tăng tỷ lệ sở hữu vượt quá 50% vốn điều lệ hoặc khi đầu tư vào ngành nghề có điều kiện. Quy định này nhằm kiểm soát những thay đổi có thể ảnh hưởng đến cấu trúc sở hữu và mức độ chi phối của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp.

4. Thực hiện dự án đầu tư và vai trò của tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài

Bên cạnh hai hình thức đầu tư nêu trên, việc trực tiếp triển khai dự án đầu tư cũng là phương thức cốt lõi trong hoạt động đầu tư. Nội dung này được làm rõ thông qua Điều 18 và đặc biệt là Điều 20 Luật Đầu tư 2025.

Khoản 1 Điều 20 quy định rằng tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải tuân thủ điều kiện và thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài nếu thuộc các trường hợp như có tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên 50% vốn điều lệ hoặc có sự chi phối tương tự. Đây là cơ chế quan trọng nhằm xác định bản chất pháp lý của chủ thể đầu tư. Ngược lại, khoản 2 Điều 20 cho phép tổ chức kinh tế không thuộc các trường hợp trên được áp dụng điều kiện như nhà đầu tư trong nước. 

Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 20 cho phép tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài khi thực hiện dự án mới không bắt buộc phải thành lập pháp nhân mới, mà có thể triển khai dự án trực tiếp giúp tiết kiệm chi phí và thời gian cho nhà đầu tư.

5. Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC

Một hình thức đầu tư khác mang tính đặc thù là hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC), được quy định tại Điều 22 Luật Đầu tư 2025. Theo khoản 1 điều này, hợp đồng BCC giữa các nhà đầu tư trong nước được thực hiện theo pháp luật dân sự và các quy định liên quan.

Khi có yếu tố nước ngoài, khoản 2 Điều 22 yêu cầu các bên phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, qua đó bảo đảm sự kiểm soát của cơ quan nhà nước.

Khoản 3 Điều 22 cho phép các bên thành lập ban điều phối để quản lý hoạt động hợp tác, với chức năng, quyền hạn do các bên tự thỏa thuận. Điều này thể hiện tính linh hoạt cao của hình thức BCC. Không chỉ dừng lại ở hợp tác, theo khoản 4 Điều 22 còn cho phép các bên sử dụng tài sản hình thành từ quá trình hợp tác để thành lập doanh nghiệp nếu có nhu cầu phát triển lâu dài.

Có thể thấy, các hình thức đầu tư tại Việt Nam năm 2026 được thiết kế theo hướng vừa đa dạng, vừa có cơ chế kiểm soát phù hợp với từng loại chủ thể. Việc hiểu rõ nội dung từng điều khoản trong Luật Đầu tư 2025 sẽ giúp nhà đầu tư lựa chọn đúng phương thức triển khai, tận dụng cơ hội kinh doanh và hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.

Huỳnh Dương