Án Lệ Phá Thai - Roe vs Wade
Án lệ Roe v. Wade (1973) là một phán quyết lịch sử của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, ban hành ngày 22 tháng 1 năm 1973, với tỷ lệ 7–2, tuyên bố rằng luật của tiểu bang Texas cấm phá thai trong hầu hết các trường hợp là vi hiến. Vụ việc bắt nguồn khi Norma McCorvey (dưới tên giả Jane Roe) kiện Henry Wade, Tổng chưởng lý Hạt Dallas, cho rằng quy định cấm phá thai của bang đã xâm phạm quyền tự do cá nhân của phụ nữ. Tòa án, qua ý kiến của Thẩm phán Harry A. Blackmun, cho rằng quyền được phá thai nằm trong “quyền riêng tư” được bảo vệ bởi Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ. Phán quyết thiết lập nguyên tắc phân chia theo giai đoạn thai kỳ: trong ba tháng đầu, Nhà nước không được can thiệp vào quyết định phá thai của người phụ nữ; trong ba tháng giữa, có thể đặt ra quy định để bảo vệ sức khỏe của người mẹ; và sau khi thai nhi có khả năng sống ngoài tử cung, tiểu bang có thể hạn chế hoặc cấm phá thai, trừ trường hợp cần thiết để bảo vệ mạng sống hoặc sức khỏe của người mẹ. Án lệ này đã hợp pháp hóa phá thai trên toàn nước Mỹ, đánh dấu bước ngoặt lớn trong lịch sử pháp lý và xã hội Hoa Kỳ, trở thành nền tảng cho các tranh luận và vụ kiện liên quan đến quyền sinh sản trong nhiều thập kỷ sau đó.
