Từ 15/5/2026, phạt đến 20 triệu đồng khi bán thuốc kê đơn không có đơn

Việc người dân tự ý ra nhà thuốc mô tả triệu chứng bệnh rồi mua các loại thuốc điều trị mà không qua sự thăm khám của bác sĩ là một thói quen rất phổ biến ở nước ta. Tuy nhiên, dạo gần đây, việc sử dụng thuốc bừa bãi đặc biệt là lạm dụng thuốc kháng sinh đã gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe người dùng cũng như hệ thống y tế quốc gia. Nhằm siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh dược và hạn chế tình trạng lạm dụng thuốc, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP tăng mạnh mức phạt đối với hành vi bán thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc.

Từ 15/5/2026, phạt đến 20 triệu đồng khi bán thuốc kê đơn không có đơn

1. Thuốc kê đơn là gì?

Căn cứ theo khoản 28 Điều 2 Luật Dược năm 2016, thuốc kê đơn được định nghĩa là thuốc khi cấp phát, bán lẻ và sử dụng phải có đơn thuốc, nếu sử dụng không theo đúng chỉ định của người kê đơn thì có thể nguy hiểm tới tính mạng, sức khỏe. 

Chính vì tính chất rủi ro cao, pháp luật bắt buộc các cơ sở bán lẻ thuốc chỉ được phép cấp phát, bán lẻ và hướng dẫn sử dụng những loại thuốc này khi người mua có đơn thuốc hợp lệ do bác sĩ chỉ định. Do đó, theo điểm h khoản 5 Điều 6 Luật này thì hành vi bán lẻ thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc được xem là hành vi bị nghiêm cấm theo quy định pháp luật. 

2. Những loại thuốc nào bắt buộc phải bán theo đơn?

Không phải mọi loại thuốc đều cần đơn của bác sĩ. Tuy nhiên, căn cứ theo Mục II Công văn 1517/BYT-KCB năm 2008 của Bộ Y tế, danh mục các loại thuốc bắt buộc phải kê đơn và bán theo đơn được quy định bao gồm 30 nhóm cơ bản sau đây:

1. Thuốc gây nghiện;
2. Thuốc hướng tâm thần và tiền chất dùng làm thuốc;
3. Thuốc gây mê;
4. Thuốc giảm đau, chống viêm không steroid trừ acetylsalicylic acid (Aspirin) và paracetamol;
5. Thuốc điều trị bệnh Gút;
6. Thuốc cấp cứu và chống độc;
7. Thuốc điều trị giun chỉ, sán lá;
8. Thuốc kháng sinh;
9. Thuốc điều trị virút;
10. Thuốc điều trị nấm;
11. Thuốc điều trị lao;
12. Thuốc điều trị sốt rét;
13. Thuốc điều trị đau nửa đầu (Migraine);
14. Thuốc điều trị ung thư và tác động vào hệ thống miễn dịch;
15. Thuốc điều trị parkinson;
16. Thuốc tác động lên quá trình đông máu;
17. Máu, chế phẩm máu, dung dịch cao phân tử;
18. Nhóm thuốc tim mạch: thuốc điều trị bệnh mạch vành, thuốc chống loạn nhịp, thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc điều trị hạ huyết áp, thuốc điều trị suy tim, thuốc chống huyết khối, thuốc hạ lipid máu;
19. Thuốc dùng cho chẩn đoán;
20. Thuốc lợi tiểu;
21. Thuốc chống loét dạ dày: thuốc kháng histamin H2, thuốc ức chế bơm proton;
22. Hoc môn (corticoide, insulin và nhóm hạ đường huyết, …) và nội tiết tố (trừ   thuốc tránh thai);
23. Huyết thanh và globulin miễn dịch;
24. Thuốc giãn cơ và tăng trương lực cơ;
25. Thuốc làm co, dãn đồng tử và giảm nhãn áp;
26. Thuốc thúc đẻ, cầm máu sau đẻ và chống đẻ non;
27. Thuốc điều trị hen;
28. Sinh phẩm dùng chữa bệnh (trừ men tiêu hoá)
29. Thuốc điều trị rối loạn cương;
30. Dung dịch truyền tĩnh mạch.

3. Bán thuốc kê đơn không có đơn thuốc bị phạt bao nhiêu?

Theo quy định tại điểm g khoản 4 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc sẽ bị xử phạt hành chính rất nghiêm khắc và mức phạt này đã tăng gấp đôi so với chế tài cũ trước đó. Cụ thể, các chủ thể bán lẻ thuốc, dược liệu sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng khi phạm lỗi bán thuốc kê đơn mà người mua không cung cấp được đơn thuốc hợp lệ.

Tóm lại, việc tăng mức phạt lên đến 20 triệu đồng đối với hành vi bán thuốc kê đơn không có đơn thuốc từ ngày 15/05/2026 là một bước tiến quan trọng trong việc quản lý y tế, là một biện pháp cứng rắn nhằm bảo vệ an toàn y tế cộng đồng. Người kinh doanh dược phẩm cần tuân thủ quy định pháp luật để tránh rủi ro tài chính, đồng thời người dân cũng nên hình thành thói quen đi khám bệnh thay vì tự ý mua thuốc.

Quỳnh Anh