Trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử 2026

Sự bùng nổ của các nền tảng mạng xã hội có tích hợp tính năng bán hàng trực tuyến (như Facebook, TikTok, Zalo...) đã làm thay đổi hoàn toàn thói quen mua sắm của người Việt, giúp mở ra nhiều cơ hội giao thương nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn về công tác quản lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nhằm khắc phục vấn đề này, Luật Thương mại điện tử 2025 (chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026) đã thiết lập những quy định quản lý vô cùng chặt chẽ. Vậy luật này quy định trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử bắt đầu từ năm 2026 ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết thông qua bài viết mà Findlaw Asia biên soạn.

1. Căn cứ pháp lý

Quy định về trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử năm 2026 được đề cập trong Luật Thương mại điện tử 2025

2. Một số khái niệm pháp lý quan trọng cần lưu ý

Trước khi đi sâu vào nghiên cứu trách nhiệm pháp lý, chúng ta cần điểm qua định nghĩa của một số thuật ngữ cơ bản sẽ được phân tích trong bài viết này, theo quy định tại Điều 3 Luật Thương mại điện tử 2025 như sau:

• Mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử: Là mạng xã hội có tích hợp ít nhất một trong các chức năng: liên lạc trực tuyến, đặt hàng trực tuyến, livestream bán hàng để hỗ trợ giao kết hợp đồng và thực hiện hoạt động thương mại điện tử.
• Chủ quản nền tảng thương mại điện tử: Là tổ chức, cá nhân có quyền quản lý, vận hành và chịu trách nhiệm đối với toàn bộ hoạt động của nền tảng đó.
• Chức năng đặt hàng trực tuyến: Là chức năng của nền tảng thương mại điện tử cho phép thực hiện giao kết hợp đồng điện tử trên nền tảng đó.
• Chức năng liên lạc trực tuyến: Là chức năng của nền tảng thương mại điện tử cho phép các bên trao đổi thông tin thông qua tin nhắn văn bản, hình ảnh, video, tin nhắn thoại, thực hiện cuộc gọi thoại hoặc gọi video.
• Livestream bán hàng: Là phát trực tiếp và trực tuyến trên nền tảng thương mại điện tử để truyền tải nội dung dưới dạng âm thanh, hình ảnh nhằm quảng cáo, giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ và cho phép đặt hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến trên nền tảng đó.

3. Trách nhiệm chung của mọi chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử

Căn cứ khoản 1 Điều 18 Luật Thương mại điện tử 2025, bất kỳ chủ quản mạng xã hội nào có tích hợp hoạt động thương mại điện tử (sau đây gọi chung là chủ quản mạng xã hội) đều phải tuân thủ các trách nhiệm nền tảng sau:

• Phải thực hiện đầy đủ các trách nhiệm quản lý chung của một nền tảng thương mại điện tử (như công bố công khai điều kiện hoạt động/ giao dịch, báo cáo trực tuyến định kỳ, kiểm tra, rà soát, gỡ bỏ thông tin vi phạm,...).
• Cho phép tổ chức, cá nhân được lựa chọn loại hình “tài khoản người bán” khi đăng ký và phải hiển thị công khai dấu hiệu của tài khoản người bán đó để cho người dùng thấy.

Bất kỳ mạng xã hội nào cho phép người dùng buôn bán thì chủ quản mạng xã hội đó phải có nghĩa vụ quản lý chặt chẽ thông tin theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, phải phân loại rõ tài khoản kinh doanh và tài khoản người dùng thông thường. Ngoài ra, nền tảng còn phải cung cấp các dấu hiệu nhận diện công khai (như nhãn, huy hiệu) cho các tài khoản người bán để minh bạch thông tin đối với người tiêu dùng.

4. Trách nhiệm khi mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử tích hợp công cụ hỗ trợ giao kết hợp đồng

Đối với các mạng xã hội có chức năng liên lạc trực tuyến (như chat) mà tích hợp thêm công cụ thông báo xác nhận chốt đơn, giao kết hợp đồng, thì chủ quản nền tảng phải áp dụng bổ sung thêm các trách nhiệm khắt khe hơn, cụ thể khoản 2 Điều 18 Luật Thương mại điện tử 2025 quy định:

• Phải thực hiện các trách nhiệm kiểm duyệt nghiêm ngặt như xác thực danh tính người bán, kiểm duyệt nội dung hàng hóa trước khi cho hiển thị để chống hàng giả, hàng lậu.
• Bắt buộc phải có cơ chế hệ thống để lưu trữ dữ liệu giao kết hợp đồng trong thời gian ít nhất 03 năm kể từ ngày giao kết.

Nghĩa là, nếu mạng xã hội cung cấp tính năng chat và có các công cụ hỗ trợ xác nhận như “Xác nhận đơn hàng” ngay trong tin nhắn thì chủ quản mạng xã hội đó bắt buộc phải kiểm duyệt xem người bán là ai, bán hàng gì trước khi cho họ đăng bài. Đồng thời, mọi tin nhắn chốt đơn phải được hệ thống lưu lại ít nhất 03 năm để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra của cơ quan nhà nước hoặc hỗ trợ giải quyết tranh chấp pháp lý về sau.

5. Trách nhiệm khi mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử có chức năng Livestream và đặt hàng trực tuyến

Livestream bán hàng là nơi giúp người bán dễ dàng tạo được lượng doanh thu đột phá hơn nhưng cũng là nơi dễ phát sinh vi phạm nhất. Nếu mạng xã hội có cả tính năng livestream bán hàng và đặt hàng trực tiếp trên livestream đó thì khoản 3 Điều 18 Luật Thương mại điện tử 2025 yêu cầu chủ quản mạng xã hội:

• Phải tách biệt rõ ràng các nội dung thương mại điện tử gắn với chức năng đặt hàng thành một chuyên mục riêng biệt trên nền tảng.
• Phải thực hiện đầy đủ các trách nhiệm bảo vệ người mua như: tiếp nhận lại hàng hóa nếu người bán giao sai cam kết; xử lý hàng hóa có khuyết tật; bồi thường thiệt hại; cho phép người mua phản hồi, đánh giá công khai về người bán,...

Nghĩa là, nếu nền tảng mạng xã hội cho phép người dùng đặt hàng trực tiếp khi đang livestream, thì nền tảng đó thiết lập một chuyên mục mua sắm độc lập (như đưa vào tab “Shop” hoặc “Mua sắm”). Đặc biệt, chủ quản mạng xã hội phải bảo vệ người mua thông qua việc đứng ra nhận lại hàng lỗi, đền bù cho người mua,.. nếu người bán trên nền tảng lừa đảo hoặc giao hàng kém chất lượng,.. chứ không được thoái thác trách nhiệm.

6. Quy định đặc thù khi mạng xã hội là “Nền tảng số lớn”

Trong trường hợp mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử có lượng người dùng khổng lồ và được xếp vào nhóm “nền tảng số lớn”, trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội sẽ được đẩy lên mức cao nhất. Cụ thể, khoản 4 Điều 18 Luật Thương mại điện tử 2025 quy định rằng:

• Phải thiết lập hệ thống tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại trực tuyến ngay trên nền tảng một cách minh bạch.
• Xây dựng hệ thống rà soát, cảnh báo và tự động gỡ bỏ các thông tin hàng hóa vi phạm pháp luật.
• Khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu, chủ quản nền tảng phải cung cấp dữ liệu giao dịch và mô tả thuật toán (bao gồm thiết kế, tính năng, lô-gíc) liên quan trực tiếp đến các hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
• Phải công khai thông tin và cho phép người mua được lựa chọn tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, dịch vụ vận chuyển (logistics) nếu nền tảng có hợp tác với các đơn vị này.

Các mạng xã hội thuộc nhóm nền tảng số lớn phải tạo ra các hệ thống tự động để quét và xóa ngay các bài đăng bán hàng cấm, hàng giả thay vì chỉ sử dụng nguồn lực con người để duyệt bài thủ công nữa. Đồng thời, nếu bị cơ quan chức năng điều tra, thì nền tảng phải minh bạch hóa cơ chế hoạt động của thuật toán gợi ý/hiển thị để chứng minh họ không tiếp tay cho tội phạm. Ngoài ra, nền tảng bắt buộc phải cho phép người tiêu dùng tự do lựa chọn phương thức vận chuyển và thanh toán.

Kết luận

Quy định về trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử 2026 đã cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc làm sạch môi trường kinh doanh trực tuyến. Kể từ ngày 01/07/2026, các chủ quản mạng xã hội sẽ phải chịu trách nhiệm rất lớn đối với mọi hoạt động giao thương diễn ra trên nền tảng của mình.

Quỳnh Anh