Ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường với nhà đầu tư nước ngoài theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP

Trong hoạt động đầu tư kinh doanh, việc xác định các lĩnh vực bị cấm là bước tiên quyết để đảm bảo tính hợp pháp và an toàn cho dòng vốn. Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết các ngành nghề bị cấm đầu tư đối với các lĩnh vực gây nguy hại đến quốc phòng, an ninh, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra những ngoại lệ đặc thù cho các hoạt động nghiên cứu và y tế dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước.

1. Căn cứ pháp lý thực hiện

-  Điều 6 Luật Đầu tư 2025.

-  Điều 10 Nghị định 96/2026/NĐ-CP.

2. Danh mục các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh

Theo quy định, nhà đầu tư bị cấm thực hiện hoạt động kinh doanh trong các lĩnh vực sau:

-   Kinh doanh các chất ma túy.

-   Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật độc hại.

-   Kinh doanh mẫu vật các loại thực vật, động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm.

-   Kinh doanh mại dâm; mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người.

-   Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người.

-   Kinh doanh pháo nổ (trừ các trường hợp đặc biệt do Nhà nước quản lý).

-   Kinh doanh dịch vụ đòi nợ.

-   Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia; kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật.

-   Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

3. Các trường hợp ngoại lệ phục vụ mục đích đặc biệt

Trong một số lĩnh vực như phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, y tế, sản xuất dược phẩm, điều tra tội phạm, bảo vệ quốc phòng, an ninh, pháp luật cho phép sản xuất và sử dụng sản phẩm thuộc danh mục cấm theo quy trình nghiêm ngặt:

3.1. Đối với chất ma túy

Việc sản xuất, sử dụng phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, tuân thủ danh mục chất ma túy, tiền chất của Chính phủ và các Công ước quốc tế như:

-   Công ước thống nhất về chống ma túy năm 1961.

-   Công ước Liên hợp quốc năm 1988 về chống buôn bán bất hợp pháp chất ma túy và chất hướng thần.

3.2. Đối với hóa chất và khoáng vật nguy hại

Chỉ được phép sản xuất, sử dụng  theo quy định của Chính phủ về quản lý hóa chất thuộc diện kiểm soát của:

-   Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và phá hủy vũ khí hóa học.

-   Các văn bản hướng dẫn Công ước Rotterdam về thủ tục thỏa thuận có thông báo trước đối với một số hóa chất nguy hại và thuốc bảo vệ thực vật trong buôn bán quốc tế;

3.3. Đối với động, thực vật hoang dã nguy cấp

Mẫu vật các loài bị cấm kinh doanh nhưng có thể được khai thác phục vụ nghiên cứu nếu tuân thủ pháp luật về lâm nghiệp, thủy sản, đa dạng sinh học, các pháp luật khác liên quan và Công ước CITES.

4. Quy trình rà soát và đề xuất sửa đổi danh mục cấm

Để đảm bảo danh mục phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, pháp luật quy định cơ chế rà soát định kỳ:

-   Trình tự thực hiện: Việc rà soát, đánh giá tình hình thực hiện các ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh được thực hiện tương ứng với thủ tục đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

 -  Thẩm quyền: Các Bộ, cơ quan ngang Bộ có trách nhiệm rà soát đánh giá tình hình thực hiện thuộc phạm vi chức năng quản lý của mình và gửi đề xuất đến Bộ Tài chính để tổng hợp. Trên cơ sở đề xuất của bộ, cơ quan ngang bộ, Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ để giao Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung hoặc giao bộ, cơ quan ngang bộ sửa đổi, bổ sung danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

-Hoài Thương-